ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΡΗΦΑΝΟΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ.........ΚΛΕΦΤΕΣ!!!

Πριν από μερικές ημέρες, έμεινα κατάπληκτος από αυτά που διάβασα στη σελίδα του πολιτιστικού συλλόγου του Αγίου Αθανασίου Δράμας του Δήμου Δοξάτου. Σε ένα άρθρο-μελέτη, που το υπογράφει ο Βασίλης Ριτζαλέος, εμφανίζονται ( ο ίδιος αλλά και ο πολιτιστικός σύλλογος ), να είναι ούτε λίγο ούτε πολύ, υπερήφανοι που είναι κλέφτες και καταστροφείς των Αρχαίων

Φιλίππων. Η συγκεκριμένη μελέτη δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα  << Βοϊράνη>>, τεύχος 29, το 1996.

            Παρουσιάζοντας την ιστορία της πρώτης χριστιανικής εκκλησίας της τότε Μπόργιανης  ( σήμερα Άγιος Αθανάσιος ) ο Βασίλης Ριτζαλέος ( ο οποίος από όσο γνωρίζω δε ζει πιά, μακάρι να κάνω λάθος ) ανάμεσα σε φαντασιοπληξίες, ιστορικές αυθαιρεσίες και ιστορικά άλματα αναφέρει μεταξύ άλλων και το γεγονός πως η <<αγία τράπεζα>> του σημερινού παρεκκλησίου της Αγίας Παρασκευής είναι ένα κιονόκρανο, κορινθιακού τύπου, από τη βασιλική Β’ των Φιλίππων.

            Συγκεκριμένα γράφει: <<   Πότε όμως και από ποιους χτίστηκε η μικρή εκκλησία στην Μπόργιανη, για την οποία γίνεται λόγος στη μαρτυρία του κ. Παπαζώτου;
Ήταν έργο των ηπειρωτών, των πρώτων ελλήνων κατοίκων του χωριού μας, που εγκαταστάθηκαν εδώ από το 1904; Και αν δεχτούμε τη μαρτυρία του Μητροπολίτη Αγαθάγγελου για ύπαρξη εκκλησίας πριν από την περίοδο της τουρκοκρατίας, ποιοι ήταν εκείνοι οι μακρινοί συμπατριώτες και ομόθρησκοί μας;
Η «μαρμάρινη και σκαλιστή Αγία Τράπεζα» της πρώτης εκκλησίας, που αναφέρουν ο Μητροπολίτης Αγαθάγγελος στο ημερολόγιό του και ο κ. Παπαζώτος, είναι ένα κορινθιακό κιονόκρανο από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων!
Συγκεκριμένα, κιονόκρανο από τη Βασιλική Β' των Φιλίππων (παλαιοχριστιανική εκκλησία του 550 μ.Χ.), που παραμένει άγνωστο πως και πότε βρέθηκε στο χωριό μας, χρησιμοποιήθηκε ως Αγία Τράπεζα στην παλιά ενοριακή εκκλησία της Αγίας Παρασκευής.
Όταν γκρεμίστηκε η παλιά εκκλησία, για να δώσει τη θέση της στην καινούρια, οι συγχωριανοί μας έχτισαν από σεβασμό παρεκκλήσι εκεί που βρισκόταν ο μέχρι τότε ναός της Αγίας Παρασκευής, διατηρώντας ανέπαφη την Αγία Τράπεζα, το κορινθιακό κιονόκρανο, δηλαδή από τους Φιλίππους.>>
            Θα ήθελα να κάνω μερικές παρατηρήσεις στα παραπάνω. Το κορινθιακού τύπου κιονόκρανο δεν <<βρέθηκε>>  στην τότε Μπόργιανη, προφανώς κάποιος ή καλύτερα κάποιοι το μετέφεραν! Κατά την ίδια λογική που τα γλυπτά του Παρθενώνα δεν βρέθηκαν στο Λονδίνο αλλά κάποιοι να μετέφεραν. Αν τώρα θέλουμε να είμαστε πιο σαφείς σ’ αυτά που λέμε, κάποιοι τα έκλεψαν από τον Παρθενώνα και τα μετέφεραν στο Λονδίνο. Έτσι λοιπόν, κατά τον ίδιο τρόπο, κάποιοι έκλεψαν και μετέφεραν το κιονόκρανο από τη βασιλική Β΄ στη τότε Μπόριανη. Αυτό, νομίζω, είναι σαφές! Αρά το κιονόκρανο δεν <<βρέθηκε>>  όπως λέει η μελέτη. Το δεύτερο σημείο που θέλω να σταθώ είναι πως ο συγγραφέας της μελέτης  δεν ξέρει ( είναι άγνωστο, όπως αναφέρει ) πότε  <<βρέθηκε>> στον Άγιο Αθανάσιο, το κιονόκρανο. Δεν είναι δύσκολο να υποθέσει, με αρκετά μεγάλη ασφάλεια, κανείς πότε έγινε αυτή η κλοπή. Η πρώτη χριστιανική εκκλησία ( στη νεότερη ιστορία της περιοχής ) κτίστηκε το 1913, στη θέση ενός τζαμιού. Για να είμαι πιο ακριβής, ένα μικρό τζαμί μετατράπηκε σε εκκλησία, μετά από παρεμβάσεις, από τους τότε χριστιανούς κατοίκους και αφού πρώτα είχαν εγκατασταθεί στο χωριό και άλλοι χριστιανοί πέραν αυτών που προϋπήρχαν. Η θεωρία του Ριτζαλέου και οι φαντασιοπληξίες του μητροπολίτη Δράμας ( Δράμας και Φιλίππων, είναι το σωστό ) το 1913, Αγαθάγγελου, πως το εν λόγω τζαμί ήταν στα χρόνια του Βυζαντίου χριστιανικός ναός, είναι ένα ωραίο παραμυθάκι, που όμως του λείπει ο Δράκος για να είναι καλό! Είμαι σε θέση να γνωρίζω τη χρονιά που πήγαν οι πρώτοι <<νέοι>> κάτοικοι, χριστιανοί, στην περιοχή του Αγίου Αθανασίου πέραν από αυτούς που προϋπήρχαν. Στην περιοχή του Αγίου Αθανασίου, κατά τον 19^ο αιώνα πέραν των μουσουλμάνων, ζούσαν κάποιες οικογένειες βλάχων, κάποιες οικογένειες Κοζανητών και τέλος κάποιες οικογένειες Αλβανών μουσουλμάνων στο θρήσκευμα. Βέβαια ζούσαν ( αλλά όχι μόνιμα ) και μερικές οικογένειες Σαρακατσάνων. Ο πρώτος έλληνας, πρόσφυγας από την Ανατολική Ρωμηλία, που έρχεται στην περιοχή του Αγίου Αθανασίου είναι ο Στέφανος Δραγουδάκης, το 1911. Στην ουσία είναι φυγάς από τη Βουλγαρία προκριμένου να αποφύγει τη θητεία στο Βουλγαρικό στρατό. Είμαι σε θέση να το γνωρίζω πάρα πολύ καλά διότι ο Στέφανος Δραγουδάκης ήταν παππούς μου, πατέρας της μητέρας μου! Λίγο αργότερα ήρθαν και κάποιοι ακόμα.
            Είναι λοιπόν σαφές πως το κιονόκρανο εκλάπη από τη βασιλική β΄ των Φιλίππων εκείνη την περίοδο προκριμένου να χρησιμοποιηθεί ως αγία τράπεζα.
            Το 1972 η  ΙΗ εφορεία κλασσικών αρχαιοτήτων ζητά να μεταφερθεί το κιονόκρανο στη βασιλική  β΄των Φιλίππων όπου και άνηκε. Ο τότε μητροπολίτης Δράμας, Διονύσιος,  αρνείται και έτσι το  κιονόκρανο παραμένει μέχρι σήμερα στο παρεκκλήσι του Αγίου Αθανασίου. Ας δούμε όμως πως παρουσιάζετε αυτό το γεγονός στην εν λόγω μελέτη:  << Το 1972 η Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας επιχείρησε να μεταφέρει το κιονόκρανο στους Φιλίππους. Η αρχαιολόγος κ. Ευτ. Κουρκουτίδου - Νικολαΐδου γράφει στο Αρχαιολογικό Δελτίο:

«Έγινε ενέργεια για μεταφορά στη Βασιλική Β' του κυανοκράνου της, που βρισκόταν στον εγκαταλελειμμένο ναό της Αγίας Παρασκευής στο χωριό του Αγίου Αθανασίου. Το αίτημά μας δεν έγινε αποδεκτό από το Μητροπολίτη Δράμας» [Αρχαιολογικό Δελτίο, 1972, Χρονικά σελ. 573.]

Χάρη στο Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Δράμας Διονύσιο και τις αντιδράσεις των συγχωριανών μας, παρέμεινε στο χωριό μας ένα κομμάτι της νεότερης ιστορίας μας, που μπορεί να μην έχει ιδιαίτερη αρχαιολογική αξία, αλλά είναι σίγουρα συναισθηματικά δεμένο με τους παλαιότερους κυρίως κατοίκους.>>.

            Είναι η <<νεότερη ιστορία του Αγίου Αθανασίου>> η κλοπή αρχαιοτήτων; Πρέπει να είναι περήφανοι οι σημερινοί κάτοικοι του Αγίου Αθανασίου για το γεγονός πως κάποιοι ανεγκέφαλοι πριν από 100 χρόνια έκλεψαν από τη βασιλική β΄ των  Φιλίππων ένα κιονόκρανο;

            Μήπως πρέπει να δούνε κάποιοι τη σχέση του τότε μητροπολίτη Δράμας με τη Χούντα;

            Μήπως ο << σεβασμιότατος >> μητροπολίτης κατηγορήθηκε για ποινικά αδικήματα που έχουν σχέση με αρχαιότητες;

            Μήπως οι κάτοικοι της Δράμας εξεγέρθηκαν εναντίον του και τον φυγάδεψε η χούντα με στρατιωτικά οχήματα; Κάτι έγραφαν οι εφημερίδες της εποχής!

            Τέλος, μήπως οι αρχαιολογική υπηρεσία πρέπει να επαναφέρει το αίτημά της και να φέρει πίσω, εκεί που του πρέπει, το κορινθιακό κιονόκρανο; Πόσο μάλλον τώρα που γίνεται και αναστήλωση; Μήπως σ΄ αυτό πρέπει να βοηθήσει, πιέζοντας και ο δήμος:

            Σε κάθε περίπτωση πρέπει το κιονόκρανο να επιστρέψει στη βασιλική β΄ και να αποκατασταθεί η κλοπή που έγινε πριν από 100 χρόνια. Όσον αφορά την <<νεότερη ιστορία του Αγίου Αθανασίου>>, αφενός δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να είναι υπερήφανοι και αφετέρου ο Άγιος Αθανάσιος δεν έχει ανάγκη κλοπιμαία για να νιώσει υπερήφανος. Και μόνο για τη συμμετοχή τους στα γεγονότα της Δράμας το 1941 και τα θύματα του από τα Βουλγαρικά αντίποινα, μπορεί να νιώθει πολύ υπερήφανος.

Τάσος Σαββίδης, 30 Μαρτίου 2016.