ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ. 10 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1424 μ. Χ. Ο ΙΩΑΝΝΗΣ Η΄ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΧΩΡΕΙ ΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ ΣΤΟΝ ΜΟΥΡΑΤ Β’ ( ΠΑΤΕΡΑ ΤΟΥ ΜΩΑΜΕΘ ΤΟΥ ΠΟΡΘΗΤΗ ).

10 Νοεμβρίου 1424 μ. Χ., ο Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος παραχωρεί τους Φιλίππους στον Μουράτ Β΄, πατέρα του Μωάμεθ του πορθητή. Τα γεγονότα αυτής της περιόδου είναι πάρα πολλά και συγκεχυμένα, όπως και η χρονολογίες και οι ημερομηνίες τους. Αν, μάλιστα, λάβουμε υπ’ όψιν μας και τις αραβικές πηγές, τότε συγχέονται ακόμα και οι πόλεις, καθώς οι άραβες έκαναν συχνά λάθη και μπέρδευαν τις πόλεις της Ευρώπης. Έχουμε πεί και σε παλαιότερες αναρτήσεις πως οι Φίλιπποι από το 1403, επανέρχονται στον Βυζαντινό έλεγχο. Το 1424 όμως, ο Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος τους παραχωρεί στους Οθωμανούς, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει την ακεραιότητα του Βυζαντίου ( Κωνσταντινούπολης ). Το ίδιο έκανε, έναν χρόνο αργότερα, όταν παραχώρησε τη Θεσσαλονίκη στους Ενετούς.  Τελικά τη κατέκτησε ο Μουράτ Β΄ το 1430. Το 1424 ο Ιωάννης Η’ δεν ήταν ακόμα αυτοκράτορας, θα γίνει έναν χρόνο αργότερα, αλλά κατ΄ ουσίαν αυτό διοικούσε λόγω της κακής υγείας του πατέρα του, Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου. Γι΄ αυτούς που θέλουν μα μελετήσουν περισσότερο την περίοδο αυτή, ας συμβουλευτούν τον Κριτόβουλο τον Ίμβριο ( ΙΣΤΟΡΙΑ ) και τον Μιχαήλ Δούκα ( ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ), που είναι ιστορικοί που έζησαν εκείνη την περίοδο ( Αυτούς χρησιμοποιώ και εγώ στη παρούσα μελέτη ), ενώ για τις βιογραφίες των Μουράτ Β ΄και  Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγο, μπορεί κανείς να βρεί στοιχεία παντού ( εδώ στο ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ ).

ΙΩΑΝΝΗΣ Η΄ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ.

(18 Δεκεμβρίου 1392 - 31 Οκτωβρίου 1448) ήταν Βυζαντινός Αυτοκράτορας που βασίλεψε από το 1425 μέχρι το θάνατό του το 1448 αν και συμμετείχε ενεργά στη διακυβέρνηση από το 1422, μετά από την επιδείνωση της υγείας του πατέρα του Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου.

Ο Ιωάννης πραγματοποίησε από το 1424 διπλωματικές εκστρατείες στην Ουγγαρία και τη Βενετία, χωρίς κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Το 1425 παρέδωσε οικειοθελώς τη Θεσσαλονίκη στους Βενετούς, ελπίζοντας ότι έτσι θα προστατεύσει την πόλη από τον επερχόμενο κίνδυνο. Την ύστατη ώρα οι Βενετοί την εγκατέλειψαν και ο Μουράτ Β΄ την κατέλαβε το 1430, με επακόλουθο σφαγές και λεηλασίες.
Ο Ιωάννης δεν σταμάτησε ποτέ να αγωνίζεται για τη διοργάνωση νέας Σταυροφορίας, ενώ συνέχισε και τη σταθερή Παλαιολόγεια πολιτική ενίσχυσης του Μυστρά. Ο Ιωάννης κατάφερε να πείσει τη Ρωμαϊκή Εκκλησία για τη σύγκληση ενός συμβουλίου για την ένωση των Εκκλησιών. Το Συμβούλιο πράγματι ξεκίνησε το 1438 στη Φερράρα, για να συνεχίσει από το 1439 τις εργασίες του στη Φλωρεντία, στην Ιταλία. Πλήθος απεσταλμένων έφτασαν από την Ανατολική Εκκλησία με επικεφαλής τον Οικουμενικό Πατριάρχη Ιωσήφ Β΄. Ανάμεσά τους ο επίσκοπος Εφέσου Μάρκος Ευγενικός, ο Πλήθων (Γεώργιος Γεμιστός), ο Γεώργιος (αργότερα Γεννάδιος) Σχολάριος, ο επίσκοπος Νικαίας Βησσαρίων και ο επίσκοπος Κιέβου Ισίδωρος, καθώς και οι πατριάρχες Αντιοχείας, Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων.
Μετά από μακρές και βασανιστικές διαβουλεύσεις, επιδημίες αλλά και διαμαρτυρίες των Ορθοδόξων για περιφρόνηση και κάκιστες συνθήκες σίτισης και διαβίωσης, το συμβούλιο έληξε με τη διακήρυξη του Laetentur Coeli («Ας αγαλλιάσουν οι ουρανοί»). Οι αποφάσεις του συμβουλίου της Φερράρας-Φλωρεντίας ήταν ουσιαστικά οι θέσεις της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, παρουσιασμένες σε ένα ενωτικό πλαίσιο υποταγής της Ανατολικής Εκκλησίας. Όπως θα ήταν αναμενόμενο, βάσει της προηγούμενης εμπειρίας από τέτοιες συμφωνίες σε υψηλό επίπεδο, ο λαός και ο ευρύτερος κλήρος δεν έκαναν ποτέ αποδεκτή τη συμφωνία, παρά την επίσημη υιοθέτησή της από τον Αυτοκράτορα. Συντετριμμένος ο Ιωάννης γρήγορα κατάλαβε ότι οι προσπάθειές του για ένωση ήταν μάταιες.
Παράλληλα, οι σταυροφορικές εκστρατείες που οργανώθηκαν από τον πάπα με επικεφαλής τους Ούγγρους Λαδισλάο και Ουνιάδη, καθώς και το Σέρβο Μπράνκοβιτς, μετά από κάποιες αρχικές επιτυχίες κατά των Τούρκων, κατέληξαν σε διαδοχικές τραγικές ήττες στη Βάρνα (1444) και στο Κόσοβο (1448). Ο Ιωάννης βαθιά απογοητευμένος από την ύστατη ελπίδα του, πέθανε το 1448.
Ο Ιωάννης δεν είχε ίσως την εμβέλεια ή την προσωπικότητα του πατέρα του, έκανε όμως κάθε ειλικρινή προσπάθεια. Υπό τις συνθήκες στις οποίες βρέθηκε, λίγα ήταν δυνατά. Το συμβούλιο της Φερράρας-Φλωρεντίας ήταν η μεγαλύτερη ελπίδα του, όμως ο Ελληνικός λαός ήταν αποφασισμένος να μην υποκύψει στον πάπα, ακόμα και αν το τίμημα ήταν η διαφαινόμενη τουρκική κατοχή.

ΜΟΥΡΑΤ Β΄.
Γεννήθηκε το 1403. Πατέρας του ήταν ο σουλτάνος Μωάμεθ Α΄ και μητέρα του η Βαλιντέ Σουλτάν Εμινέ Χατούν. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία πέρασε δύσκολες στιγμές μετά την ήττα που υπέστη ο στρατός της και την αιχμαλωσία του σουλτάνου Βαγιαζήτ Α΄ από τους Μογγόλους του Ταμερλάνου, το 1402 στην Άγκυρα. Οι εμφύλιες διαμάχες που ακολούθησαν μεταξύ 1402 – 1413 ανάμεσα στους επίδοξους διαδόχους του θρόνου δημιούργησαν ακόμη περισσότερα προβλήματα.
Από τις συγκρούσεις νέος σουλτάνος αναδείχτηκε ο Μωάμεθ Α΄, ο οποίος κατάφερε να σταθεροποιήσει την κατάσταση στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας κατά τη σχετικά σύντομη διάρκεια της βασιλείας του, από το 1403 έως το 1421 οπότε και πέθανε. Ο Μουράτ κληρονόμησε μία αυτοκρατορία που περιελάμβανε ή ήλεγχε το σύνολο σχεδόν των εδαφών της σημερινής Τουρκίας και μεγάλο μέρος της βαλκανικής.
Η ασφάλεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν ήταν εξασφαλισμένη. Στην Κωνσταντινούπολη, το ίδιο έτος με την ανάρρηση του Μουράτ στο θρόνο των Οθωμανών, ο Ιωάννης Η΄ ανακηρύχθηκε συναυτοκράτορας και ήρθε σε συνεννόηση με το σφετεριστή του θρόνου της Αδριανούπολης, Μουσταφά, που έχει βρει καταφύγιο στην πρωτεύουσα του Βυζαντίου. Στα δυτικά, η επέκταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, απειλούσε τα κατεστημένα συμφέροντα των χριστιανικών κρατών και ο κίνδυνος σύρραξης στις περιοχές του Δούναβη, της Δαλματίας και της Αλβανίας ήταν συνεχώς υπαρκτός.

Τα γεγονότα που σημάδεψαν τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Μουράτ ήταν η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης, η εξόντωση των σφετεριστών και η κατάκτηση της Θεσσαλονίκης.

Στην πρωτεύουσα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ο άπειρος Ιωάννης αποφάσισε να στηρίξει τον Μουσταφά, πείθοντας και τον πατέρα του Μανουήλ Η. Ο Μουσταφά παίρνοντας με το μέρος του τμήμα του τουρκικού πληθυσμού κατέλαβε την Καλλίπολη, την Αδριανούπολη και κινήθηκε προς την παλιά πρωτεύουσα, Προύσα.

Κοντά στη Νίκαια συγκρούστηκε με το Μουράτ και ηττήθηκε. Λίγο αργότερα ο Μουράτ τον αιχμαλώτισε και τον θανάτωσε.

Ο σουλτάνος θέλοντας να εκδικηθεί, κινήθηκε εναντίον της Κωνσταντινούπολης σε μια προσπάθεια να την καταλάβει κάτι που αποτελούσε στόχο του από παλιότερα^. Η πολιορκία της Πόλης άρχισε στις  10 Ιουνίου του 1422 και διήρκεσε ως τις 06 Σεπτεμβρίου  του ίδιου έτους. Η Κωνσταντινούπολη σώθηκε λόγω της εμφάνισης ενός ακόμη σφετεριστή του οθωμανικού θρόνου, του νεώτερου αδελφού του Μουράτ, επίσης Μουσταφά, ο οποίος έχοντας καταλάβει τη Νίκαια ήταν έτοιμος να κινηθεί εναντίον της Προύσας. Ο Μουράτ για ν' αντιμετωπίσει τη νέα απειλή αναγκάστηκε να λύσει την πολιορκία και να κινηθεί εναντίον του αδελφού του.

Τον επόμενο χρόνο, 1423, ακολούθησε εκστρατεία των Οθωμανών στο νότια ελλαδικό χώρο. Αφού κατέστρεψαν το τείχος του Εξαμιλίου, που προστάτευε το πέρασμα του ισθμού της Κορίνθου, λεηλάτησαν την Πελοπόννησο , όπου βρίσκονταν το Δεσποτάτο του Μοριά. Ο Ιωάννης, αφού δεν κατάφερε να πείσει δυτικοευρωπαϊκες χριστιανικές δυνάμεις να στείλουν βοήθεια, προχώρησε σε συνθήκη με τους Οθωμανούς στα 1424. Για να διαφυλάξει την ακεραιότητα της αυτοκρατορίας του, αναγκάστηκε να προσφέρει πλούσια χρηματικά ανταλλάγματα στον Μουράτ. Σχεδόν ταυτόχρονα η Οθωμανική αυτοκρατορία σύναψε συνθήκες με τους δεσπότες των δυτικών βαλκανικών χωρών και με τον Σιγισμούνδο της Ουγγαρίας . Αφού σταθεροποίησε την κατάσταση στο δυτικό τμήμα της αυτοκρατορίας (Ρωμυλία), ο Μουράτ μπορούσε να ν' αντιμετωπίσει τους κινδύνους που εμφανίστηκαν στην Ανατολία^. Δύο χρόνια αργότερα ο θάνατος του Δεσπότη της Σερβίας Στέφανου θα προκαλούσε αλλαγές στα πολιτικά δεδομένα της Βαλκανικής.

Διάδοχος του Στέφανου αναδείχτηκε ο Γεώργιος Μπράνκοβιτε,  ο οποίος ήρθε σε συνεννόηση με τον Σιγιμούνδο. Το Δεσποτάτο της Σερβίας έγινε υποτελές του Βασιλείου της Ουγγαρίας, όμως αυτή η συμφωνία δεν έγινε αρεστή στο λαό της Σερβίας. Η λαϊκή δυσαρέσκεια στο εσωτερικό της Σερβίας έδωσε την ευκαιρία στο Μουράτ για να εισβάλλει στα εδάφη του Μπράνκοβιτς πάνω στα οποία θεωρούσε ότι είχε κληρονομικά δικαιώματα. Μη μπορώντας να τον αντιμετωπίσει, ο Μπράνκοβιτς αναγνώρισε την οθωμανική κυριαρχία και το Δεσποτάτο της Σερβίας έγινε υποτελές της Αδριανούπολης το 1428.

Ενώ συνέβαιναν αυτά στην ενδοχώρα της βαλκανικής, στη Θεσσαλονίκη, δεύτερη σημαντικότερη πόλη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας , τα προβλήματα συσσωρεύονταν. Η διοίκηση της πόλης πέρασε, κατόπιν αιτήματος των κατοίκων και των αρχών της, στους Βενετούς. Ο πληθυσμός της πόλης στο τέλος της τρίτης δεκαετίας του 15ου αιώνα είχε μειωθεί κατα τα τρία τέταρτα σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Ο Μουράτ θεωρούσε ότι η πόλη, ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου του ανήκε γιατί στο παρελθόν αποτελούσε τμήμα της οθωμανικής αυτοκρατορίας.,το Μάρτιο του 1430 συγκέντρωσε στρατεύματα έξω από την πόλη. Μετά από σύντομη πολιορκία η πόλη, στις 29 Μαρτίου, έπεσε. Ακολούθησε λεηλασία και σφαγή του πληθυσμού της πόλης από τα οθωμανικά στρατεύματα^. Μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης ακολούθησε η κατάληψη των Ιωαννίνων  το 1431. Η περιοχή γύρω από την Άρτα πέρασε επίσης υπό τον έλεγχο των Τούρκων. Τα σύνορα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας επέστρεψαν εκεί που ήταν πριν την Μάχη της Άγκυρα.

Δρ. Τάσος Σαββίδης.

Κρηνίδες Φιλίππων, 09/11/2016.