ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ. 29 ΙΟΥΛΙΟΥ 1391. ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΤΗΣ ΑΓΚΩΝΑΣ, Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΙΤΑΛΟΣ ΠΕΡΙΗΓΗΤΗΣ ΠΟΥ ΤΟ 1430 ΠΕΡΑΣΕ ΚΑΙ ΚΑΤΕΓΡΑΨΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ.

29 Ιουλίου του 1391. Γεννιέται στην Αγκώνα ο Κυριακός της Αγκώνας ( Κυριάκος Πιτσικόλι, ήταν το πραγματικό του όνομα ). Υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους περιηγητές της εποχής. Στα 1430 επισκέφθηκε τους Φιλίππους των οποίων κατέγραψε τα σημαντικότερα στοιχεία αλλά και σχεδίασε τα κυριότερα μνημεία ( αυτό έκανε σε κάθε πόλη που επισκέπτονταν ). Δυστυχώς, οι σημειώσεις του στο σημείο που περιγράφει τους Φιλίππους έχουν καταστραφεί. Το 1430 είναι μια πολύ σημαντική χρονιά στην ιστορία των Φιλίππων καθώς είναι το έτος που περνούν οριστικά υπό Οθωμανική διοίκηση. Έμπορος  και ουμανιστής, με καταγωγή από την Αγκώνα,
πραγματοποίησε ένα πλήθος ταξιδιών για εμπορικούς σκοπούς στην νότια Ιταλία, την Ελλάδα, την Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή ( η ημερομηνία γέννησής του δεν είναι ασφαλής σε αντίθεση με τη χρονολογία ). Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του, η προσοχή του προσελκύστηκε από το πλήθος αρχαιοτήτων που συνάντησε στις περιοχές αυτές. Γι' αυτόν τον λόγο άρχισε να ταξιδεύει για αμιγώς ερευνητικούς σκοπούς, με στόχο την λεπτομερή και σχολαστική καταγραφή των αρχαίων μνημείων, την πραγματοποίηση σχεδίων, την συλλογή αρχαίων έργων τέχνης (μεταλλίων, αγαλματιδίων ή χειρογράφων) και την αντιγραφή αρχαίων επιγραφών. Στις έρευνές του συναντούμε πρώιμα δείγματα επιστημονικής μεθοδολογίας, με την πραγματοποίηση τοπογραφικών παρατηρήσεων, τον σχεδιασμό κατόψεων και την σύγκριση πηγών και χειρογράφων. Δείγματα της μεθοδολογίας αυτής συναντούμε πολύ αργότερα, τον 19ο πλέον αιώνα, στο έργο περιηγητών κι αρχαιολόγων που θα συγκροτήσουν σταδιακά την επιστήμη της αρχαιολογίας, ενώ στη συλλογή των χειρογράφων με τις παρατηρήσεις του και τις καταγραφές του στα μνημεία της αρχαιότητας, που αποτελεί ένα εξάτομο έργο με τον τίτλο Commentaria, θα βασιστούν πολλοί μεταγενέστεροι μελετητές ( τα στοιχεία προέρχονται από την ιστοσελίδα ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ ). Δυστυχώς τα Commentaria καταστράφηκαν σε πυρκαγιά το 1514, με αποτέλεσμα να εξαφανισθούν πολλές πολύτιμες πληροφορίες που αφορούσαν στις ελληνικές αρχαιότητες, οι οποίες την εποχή του Κυριακού, τον 14ο - 15ο αιώνα, σώζονταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση σε σύγκριση με τον 19ο αιώνα, οπότε πραγματοποιήθηκε και η συστηματική πλέον αρχαιολογική τους έρευνα. Αποσπάσματα του έργου του συναντά κανείς σε χειρόγραφα που βρίσκονται σε ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες, κυρίως στη Γερμανία και την Ιταλία.

Δρ. Τάσος Σαββίδης

Κρηνίδες Φιλίππων, 29/07/2017