ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ. 30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1086. ΠΕΘΑΙΝΕΙ Ο ΔΟΥΚΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΚΟΥΡΙΑΝΟΣ, ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΥΣ ΚΤΗΜΑΤΙΕΣ ΣΤΑ OPIA ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ.

30 Οκτωβρίου του 1086. Ένας από τους μεγαλύτερους κτηματίες στα όρια της επικράτειας των Φιλίππων, ο Δούκας Γρηγόριος Πακουριανός. Ο Γρηγόριος Πακουριανός υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους στρατηγούς του Αλεξίου Κομνηνού και προσωπικός του φίλος. Για τις υπηρεσίες του στην αυτοκρατορία, ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός,  του παραχώρησε εκτάσεις γης στη Θράκη και τη Μακεδονία. Στη δική μας περιοχή οι εκτάσεις γης που του παραχωρήθηκαν ήταν μεταξύ Φιλίππων – Ροδολίβους – Ζίχνης και Αμφίπολης. Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για τα όρια των κτημάτων που κατείχε ο Γρηγόριος Πακουριανός για τν απλούστατο λόγο πως ούτε και την εποχή εκείνη ήταν. Για τον λόγο αυτό έγινε δικαστήριο μεταξύ της μονής Ιβήρων και των κληρονόμων του ( κάπου στα 1106 ). Τα

τοπωνύμια όμως που υπήρχαν τότε μας είναι άγνωστα σήμερα ( τουλάχιστον σε εμένα ), είναι όμως ένα από τα πεδία έρευνάς μου και οποιαδήποτε στοιχεία προκύψουν θα τα κάνω γνωστά στους φίλους της στήλης. Εκείνο που μας είναι γνωστό είναι πως ο ένας από τους γιούς του Γρηγορίου Πακουριανού, ο Συμβάτιος Πακουριανός, παντρεύτηκε την κόρη του Γρηγορίου Βασιλάκιου, αδελφού του Νικηφόρου Βασιλάκιου του γνωστού στασιαστή, Καλή κουροπαλάτισσα Βασιλάκη ( τον βαθμό συγγένειας μεταξύ του Νικηφόρου Βασιλάκιου και της Καλής, είναι κάτι που ακόμα ψάχνουν οι ιστορικοί, καθώς δεν είναι απόλυτα βέβαιο πως ήταν κόρη του Γρηγιορίου Βασιλάκιου ). Ο Γρηγόριος Πακουριανός ήταν ένας από τους πιο επιτυχημένους στρατιωτικούς του Βυζαντίου κατά τον 11ο αιώνα. Ήταν γιος του Γεωργιανού Δούκα Πακουριανού (Bakurian) της περιοχής της Ταόχης  (σήμερα στην Ανατολική Τουρκία  κοντά στα σύνορα με Γεωργία και Αρμενία), η οποία το 1001 προσαρτήθηκε από το Βυζάντιο. Έμεινε ορφανός σε μικρή ηλικία και επειδή η οικογενειακή περιουσία μοιράστηκε στις πολλές αδελφές του αναγκάστηκε, μαζί με τον αδελφό του Απάσιο, να εγκαταλείψει την πατρίδα του, σε αναζήτηση καλύτερης τύχης. Τέθηκε λοιπόν στην υπηρεσία των Βυζαντινών και διακρίθηκε ως διοικητής στρατευμάτων για τις πολεμικές του αρετές. Έτσι ανέλαβε κατά καιρούς το αξίωμα του δούκα στην Τραπεζούντα, στην Θεοδοσιούπολη, στο Κάρς, στα Σμολενά και τέλος, το 1081, έγινε Μέγας Δομέστικος της Δύσης. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του αμείφθηκε για τις υπηρεσίες του με πολλά κτήματα, κυρίως στη Θράκη και στη Μακεδονία, επίσης απέκτησε σημαντική περιουσία όταν κληρονόμησε τον αδελφό του Απάσιο, που είχε γίνει μάγιστρος και διετέλεσε διοικητής Αντιοχείας. Επίσης συνδέθηκε φιλικά με τον Αλέξιο Α΄ Κομνηνό, ώστε μετά την ανάρρησή του τελευταίου στον αυτοκρατορικό θρόνο (στην οποία είχε συνεργήσει και ο ίδιος ως στρατιωτικός διοικητής) έλαβε νέους τίτλους και αξιώματα. Αγωνίστηκε μαζί με τον Αλέξιο για την αντιμετώπιση των επιδρομών των Νορμανδών, των Κομάνων και των Πετσενέγκων. Σκοτώθηκε σε αρκετά μεγάλη ηλικία, το 1086 ( δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για την ακριβή ημερομηνία ), πολεμώντας κατά των Πετσενέγκων υπέρ της ακεραιότητας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, που την είχε υπηρετήσει σε όλη του τη ζωή. Το 1081 σε έκταση που του είχε παραχωρηθεί από τον αυτοκράτορα κοντά στη σημερινή Στενήμαχο ίδρυσε Μοναστήρι τιμώμενο στην Κοίμηση της Θεοτόκου (Μπάτσκοβο), το οποίο προίκισε με σημαντική περιουσία και για την καλύτερη λειτουργία του συνέταξε τυπικό (το οποίο έχει εκδοθεί στον 42ο τόμο του Revue des Etudes Byzantines, το 1984). Το μοναστήρι αυτό λειτουργεί ακόμη και η εικόνα που παραθέτω είναι από το εν λόγω μοναστήρι και απεικονίζει τους αδελφούς Πακουριανό Γρηγόριο και Απάσση.
Δρ. Τάσος Σαββίδης
Κρηνίδες Φιλίππων, 29/10/2017