ΠΗΓΑΔΙ ΒΑΣΙΛΑΚΗ: ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΚΑΠΗΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΦΙΛΙΠΠΩΝ.

Το πηγάδι του Βασιλάκη λίγοι το γνωρίζουν.
Πρόκειται όμως για ένα από τα σημαντικότερα μνημεία των Φιλίππων του οποίου η ιστορία χάνεται στα βάθη των αιώνων. Δυστυχώς σήμερα είναι εγκαταλειμμένο, στο έλεος κάθε αρνησιμνήμονα αρχαιοκάπηλου και κάθε αμνόκονα ριποθέτη. Πρόκειται για ένα πηγάδι και μία βρύση, τα οποία κατασκευάσθηκαν την ρωμαϊκή περίοδο. Εμείς, ιστορικά, το συναντάμε
το 1078 μ. Χ. Εκείνη τη χρονιά, ένας από τους πιο σπουδαίους στρατηγούς της Ρωμαϊκής Αυτοκράτοριας, ο Νικηφόρος Βρυέννιος, επαναστατεί εναντίον του Βυζαντίου και του αυτοκράτορα Νικηφόρου Γ΄ Βοτανειάτη. Ο Βρυέννιος, χάρη στην ρητορική του δεινότητα, καταφέρνει να πάρει με το μέρος του σχεδόν όλες της πόλεις της Μακεδονίας, και τους Φιλίππους. Φθάνει με τον στρατό του κάπου έξω από την Αδριανούπολη και εκεί δίνεται μια πολύ σημαντική μάχη με τον Αλέξιο Κομνηνό, τότε
στρατηγό και αργότερα Αυτοκράτορα. Την μάχη την κερδίζει ο Αλέξιος Κομνηνός ο οποίος πιάνει αιχμάλωτο τον Νικηφόρο Βρυέννιο και τον τυφλώνει. Την επανάσταση εναντίον του Βυζαντίου θα την συνεχίσει ο Νικηφόρος Βασιλάκιος, ο οποίος δύο ( 2 ) χρόνια αργότερα θα καταφέρει να συγκεντρώσει αξιόλογο στράτευμα. Ο Αλέξιος Κομνηνός, με το δικό του στρατό, φεύγει από το Βυζάντιο ( Κωνσταντινούπολη ) για να συναντήσει τον Βασιλάκιο. Η μάχη θα δοθεί κάπου έξω από τη Βέροια και θα είναι μια πανωλεθρία για τον Νικηφόρο Βασιλάκιο ο οποίος θα καταφύγει στην πόλη της Θεσσαλονίκης ζητώντας άσυλο. Ο Αλέξιος Κομνηνός πηγαίνει έξω από τα τείχη της πόλης και απειλεί πως αν δεν του παραδώσουν τον Νικηφόρο Βασιλάκιο θα μπει μέσα στην πόλη και θα την καταστρέψει ( η Θεσσαλονίκη, καθ΄ όλη τη διάρκεια της ρωμαιοκρατίας, έως την άλωσή της από τους Οθωμανούς δηλαδή, τελούσε υπό ένα ειδικό καθεστώς αυτονομίας. Ο Ρωμαϊκός στρατός δεν είχε το δικαίωμα να εισέλθει εντός των τειχών της ). Οι Θεσσαλονικείς, προ του κινδύνου, παραδίδουν τον Νικηφόρο Βασιλάκιο στον Αλέξιο Κομνηνό ο οποίος, συνοδεία στρατιωτών, στέλνει τον Βασιλάκιο στην Κωνσταντινούπολη. Οι στρατιώτες, μαζί με τον Βασιλάκιο, σταματούν έξω από την πόλη των Φιλίππων σε μια περιοχή που, τότε, ονομαζόταν Χλέμπινα ( δεν είμαστε σίγουροι αν η Χλέμπινα ήταν τοποθεσία ή κάποιο μικρό χωριό Σλαύων, όπως μας δείχνει η ονομασία ) και υπήρχε ένα mutation ( χάνι ). Εκεί σε μια βρύση και ένα πηγάδι, τυφλώνουν τον Νικηφόρο Βασιλάκιο. Από τότε, σε ανάμνηση του γεγονότος αυτού, οι κάτοικοι των Φιλίππων ονομάζουν την βρύση και το πηγάδι, <<του Βασιλάκη>>. Η βρύση Βασιλάκη και το πηγάδι Βασιλάκη, κάποια χρόνια αργότερα, άγνωστο πότε ακριβώς, θα δώσουν το όνομά τους σε ολόκληρη της περιοχή. Έτσι, στην Οθωμανική πλέον περίοδο, ένα μεγάλο κτήμα που υπήρχε εκεί, θα ονομαστεί << Κτήμα Βασιλάκη>> ή <<Baslac tsiflik>>, στα Τουρκικά. Στα τελευταία χρόνια της Οθωμανοκρατίας, το κτήμα Βασιλάκη περνά στην ιδιοκτησία της πιο ισχυρής γυναίκας των τελευταίων αιώνων στους Φιλίππους, της Σεβάς Χανούμ, της πιο γνωστής σε όλους ως << Χανούμισσας>> ( για όσους δεν ξέρουν, πρόκειται για την μεγαλύτερη κτηματία των Φιλίππων. Ήταν Ουγγρικής Καταγωγής και είχε Αγγλική υπηκοότητα, έτσι η ανταλλαγή πληθυσμών δεν την έπιασε. Στην κατοχή της είχε αρκετές χιλιάδες στρέμματα σε πολλές περιοχές. Το μέρος που είναι ο οικισμός της Λυδίας ήταν κτήμα της, εξ’ ού  και << Ματνζάρ τσιφλίκ>> που σημαίνει Ουγγρικό κτήμα. Τα λασπόλουτρα, ήταν κτήμα της Χανούμισσας το οποίο δώρισε στην κοινότητα Κρηνίδων ). Μέχρι το 1945, υπήρχε ένας μικρός οικισμός στη περιοχή αυτή ο οποίος ονομαζόταν <<Βασιλάκη>>. Σήμερα, το ύψωμα που βρίσκονται οι κεραίες, απέναντί από το νοσοκομείο, ονομάζεται << Ύψωμα Βασιλάκη>>.  Αυτό λοιπόν το πηγάδι, με την τόσο λάμπρη ιστορία, κουβαλάει μνήμες αιώνων. Όπως μπορείτε να δείτε στις φωτογραφίες, είναι σε άριστη κατάσταση. Είναι γνωστό στην αρχαιολογική υπηρεσία, η οποία, παλαιότερα έκανε και κάποιες μικρές ανασκαφές. Το ξαναανακάλυψα πριν από μερικές ημέρες, εγκαταλειμμένο και περικυκλωμένο από σκουπίδια. Επικοινώνησα αμέσως με ανθρώπους της αρχαιολογικής υπηρεσίας και πήρα την υπόσχεση πως θα κάνουν ο, τι μπορούν για να το προστατέψουν και μάλιστα άμεσα. Προς τους αρχαιοκάπηλους και χρυσοθήρες, να πω πως είναι άδικος κόπος να σκάψουν εκεί, αν κατάλαβαν, που δεν το ελπίζω, για ποια περιοχή μιλάω. Οι, πριν από αυτούς, αρχαιοκάπηλοι έχουν σκάψει τόσο πολύ ώστε οι τελευταίοι από αυτούς βγήκαν κάπου στη Κίνα!  Έχω την ελπίδα πως τουλάχιστον μια περίφραξη θα μπορούσε να γίνει άμεσα. Όταν βρήκα το πηγάδι του Βασιλάκη είχα την αίσθηση πως ένα ερώτημα ξεκινούσε από το βάθος του πηγαδιού και έφθανε στα αυτιά μου,  <<γιατί άργησες>>; Μέτα την πρώτη έκπληξη που ένοιωσα, βρήκα την δύναμη και του απάντησα…, <<ε, δεν άργησα και πολύ, μόνο 937 χρόνια>>!

Δρ. Τάσος Σαββίδης

Κρηνίδες Φιλίππων, 04 Νοεμβρίου 2017.