ΦΙΛΙΠΠΟΙ ΑΡΧΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ 1950. Η ΒΡΥΣΗ ΤΟΥ ΣΑΜΠΑΝΤΖΗ.

Μια φωτογραφία που μας έρχεται από τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Σχεδόν 70 χρόνια έχουν περάσει και πάρα πολλά έχουν αλλάξει. Τόσο η φωτογραφία της δεκαετίας του 1950, όσο και οι πληροφορίες, είναι από το προσωπικό αρχείο του κ. Κώστα Πούλια ο οποίος είχε την καλοσύνη να μας παραχωρήσει, αλλά και να μας δώσει πολλά στοιχεία και για άλλες βρύσες του οικισμού. Οι Φίλιπποι είχαν τόσες πολλές βρύσες που άνετα θα μπορούσες να ονομαστούν « Κρηνίδες», μια και η λέξη αυτό σημαίνει! Πολλές οι βρύσες, πολλές και οι ιστορίες που τις συνοδεύουν. Σήμερα θα ασχοληθούμε με τη Βρύση του Σαμπαντζή που βρίσκεται πάνω από την εκκλησία, στο τέλος του δρόμου. η τεχνοτροπία στο χτίσιμό της μας επιτρέπει να υποθέσουμε ένα ευρός χρονολογιών μέσα στο οποίο θα πρέπει να χτίστηκε. Μιλάμε για την ύστερη περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και ανάμεσα στο 1770 και 1850.  Πιστεύω πως κοντά στο 1850 είναι η πιο πιθανή χρονολογία κατασκευής της, αλλά αυτή είναι μία έωλη υπόθεση. Αυτό που κάνει πολύ δύσκολη την χρονολόγηση είναι το γεγονός πως δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πόσες φορές ανασκευάστηκε, τι επεμβάσεις δέχθηκε, κλπ. Το όνομα «βρύση του Σαμπαντζή» το οφείλει προφανώς στο επώνυμο κατοίκου που έμενε κοντά στη βρύση. Αν η λέξη προφέρεται σωστά τότε σωστή είναι και προέλευση του ονόματος, καθώς «Σαμπανττζής» σημαίνει «χειριστής αλετριού», από το τουρκικό «saban» που σημαίνει αλέτρι και το «sabanci» που σημαίνει χειριστής αρότρου. Θα μπορούσε να σημαίνει και κάτι άλλο, αν η λέξη είχε δεχθεί μια μικρή παραφθορά στην προφορά της και αρχικά προφερόταν « Σούμπαση». Έχει μια πιο ισχυρή λογική αυτό, καθώς « Σούμπαση» στα τουρκικά είναι ο διανομέας νερού, ο νερουλάς, από το τουρκικό «su» που σημαίνει νερό και το «subaci» που σημαίνει διανομέας νερού, νερουλάς. Επίσης σούμπασης ήταν και ο στρατιωτικός διοικητής μιας περιοχής. Οι Πόντιοι και γενικότερα οι Μικρασιάτες όμως γνώριζαν πολύ καλά την τουρκική γλώσσα και θεωρώ σχεδόν απίθανο να έκαναν ένα τόσο σημαντικό λάθος στην προφορά της λέξης, καθώς γνώριζαν την ετυμολογική τους διαφορά. Η βρύση είχε τη μορφή που απεικονίζεται στην παλαιά φωτογραφία, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Τότε, αποφασίστηκε να γίνει η ανακατασκευή της. Έγιναν τόσο μεγάλες επεμβάσεις, που σήμερα με δυσκολία μπορείς να καταλάβεις πως πρόκειται για την ίδια βρύση. Για να είμαι πιο σαφής και να χρησιμοποιήσω καλύτερες λέξεις, έγιναν τόσες πολλές μαλακίες ώστε τον αποτέλεσμα ήταν ένα έκτρωμα, Κατάφεραν να καταστρέψουν την ιστορικότητά της, εκεί κολλάει η λέξη «μαλακίες» και το « έκτρωμα». Ποιοι είναι όμως αυτοί που εικονίζονται στην φωτογραφία; Ξεκινώντας από τον πρώτο αριστερά, όπως κοιτάμε τη φωτογραφία, είναι ο Δημήτρης Γιαβάσης. Ο Δεύτερος είναι ο Σταμίδης. Δεν κατάλαβα για ποιον Σταμίδη πρόκειται, άλλα μάλλον είναι ο Τάκης Σταμίδης ( πέθανε πριν από μερικά χρόνια ) πατέρας της Αγλαίας ( παντρεμένη με τον Τάσο Αρσονιάδη στις Κρηνίδες και μητέρα του Λάκη και της Ελένης Αρσονιάδου ), της Σοφίας, παντρεμένη και αυτή στις Κρηνίδες, έφυγε άδικα από κοντά μας πολύ νέα ( Γυναίκας του Ιορδάνη Σκονίδη και μητέρα του Διαμαντή και Δημήτρη Σκονίδη ), του Λάκη ( ζεί στη Γερμανία τα τελευταία αρκετά χρόνια, γαμπρός του Παπά Παύλου ) και του Νίκου Σταμίδη, που είναι ο νεότερος από τα αδέλφια, παντρεμένος με την Βασούλα Σογαντζή.

Η ΒΡΥΣΗ ΤΟΥ ΣΑΜΠΑΧΤΖΗ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ

Υπάρχει ένα ενδεχόμενο να είναι ο Δανιήλ Σταμίδης, αδελφός ή πρώτος ξάδελφος του Τάκη ( Αυτό το Σταμιδέικο...,δεν τελειώνει! ). Η Αγλαϊα διαβάζει συχνά τις αναρτήσεις στο blog, αν αναγνωρίζει τα πρόσωπα, ας μας βοηθήσει!   Ο τρίτος είναι ο Παπαδόπουλος, δεν γνωρίζω το μικρό του και λοιπά στοιχεία. Τον τέταρτο της φωτογραφίας δεν τον γνωρίζω. Για να είμαι ακριβής δεν μου έδωσε στοιχεία ο Κώστας Πούλιας, είτε διότι δεν τον αναγνώρισε, είτε επειδή ξέχασε, δεν είμαι βέβαιος. Υπάρχει και ένα κοριτσάκι στην φωτογραφία του οποίου η ταυτότητα δεν μπορεί να προσδιορισθεί. Όπως μου ανέφερε ο κ. Πούλιας, έψαξε αρκετά στο παρελθόν, αλλά κανείς από τους παλιούς κατοίκους δεν κατάφερε να την αναγνωρίσει. Πάντως, αν είναι εν ζωή ( που είναι το πιο πιθανό και το εύχομαι ) θα είναι σήμερα περίπου 70 ετών! Τέλος, το κτήριο που υπάρχει δίπλα στην βρύση ήταν καφενείο ιδιοκτησίας Μιχαηλίδη.

Τάσος Σαββίδης,

Κρηνίδες Φιλίππων, 03/01/2019