Η ΓΙΑΓΙΑ ΣΥΜΕΛΑ. Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΡΗΝΙΔΩΝ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΚΟΛΠΟΥΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ΚΑΤΑΔΙΚΕΣ ΣΕ ΘΑΝΑΤΟ.

Πρόκειται για μια γυναίκα ορόσημο στην νεότερη ιστορία των Κρηνίδων. Μια γυναίκα που ήταν ιδιότροπη, παράξενη, έβριζε συνέχεια. Ταυτόχρονα όμως αγαπούσε τους πάντες και την αγαπούσαν οι πάντες. Μια γυναίκα που κατάφερε να την αποκαλούν γιαγιά, όχι μόνο τα φυσικά της εγγόνια, αλλά όλοι οι κάτοικοι των Κρηνίδων. Όποιον και να ρωτήσεις για αυτήν την γυναίκα, που είναι από 55 και πάνω, θα σου την αναφέρει ως  « η γιαγιά Συμέλα».  Λίγοι όμως γνωρίζουν την πραγματική ιστορία αυτής της γυναίκας που θα μπορούσε να γυριστεί σε σήριαλ. Ας δούμε την ιστορία της από την αρχή μέχρι τον θάνατό της. Η Συμέλα γεννήθηκε στο Καταχώρι της Νικόπολης του Πόντου κάπου κοντά στα 1894. Ήταν ένα από τα τέσσερα παιδιά του Αναστασίου Τσαχαλίδη. Το χωριό τους ήταν ένα καθαρά Ελληνικό χωριό, δηλαδή ζούσαν μόνο Έλληνες και καθόλου Τούρκοι. Από μικρή μπήκε στην εργασία μεταφέροντας, με το γαϊδουράκι της, φουντούκια σε διάφορα χωριά της περιοχής. Το 1910 έπεσε θύμα απαγωγής. Ερωτικής απαγωγής, καθώς ένας νέος από το διπλανό χωριό, την Κάλτσασα , ο Σάββας Σαββίδης  που την είχε βάλει στο μάτι την περίμενε στο μονοπάτι που έκανε καθημερινά κουβαλώντας φουντούκια και την έκλεψε. Ο Γάμος έγινε αμέσως και έτσι η Συμέλα Τσαχαλίδου έγινε Συμέλα Σαββίδου. Ένα χρόνο αργότερα γεννήθηκε ο γιός τους, Αθανάσιος Σαββίδης. Ήταν μια εποχή που αυτονομιστικές δράσεις των Ποντίων και των Αρμενίων άρχισαν να παίρνουν μορφή επανάστασης. Ο Σάββας Σαββίδης συμμετείχε ενεργά στις προεργασίες της εξέγερσης και της αυτονόμησης. Αν και δρούσαν με άκρα μυστικότητα οι Τουρκικές υπηρεσίες τους εντόπισαν. Λίγο αργότερα, ο Σάββας Σαββίδης, θα έπεφτε νεκρός από σφαίρα Τούρκου πράκτορα καθώς μετέφερε εμπόρευμα φουντουκιών στην Κερασούντα. Κάποιοι λένε πως κάτω, στον πάτο των καλαθιών, υπήρχαν όπλα που προορίζονταν για το Ελληνικό αντάρτικο. Έγινε έλεγχος και εκτελέστηκε αμέσως. Έτσι ή αλλιώς, η Συμέλα Σαββίδου έμεινε χήρα με ένα μωρό στην αγκαλιά. Καθώς δεν ξαναπαντρεύτηκε, ανέλαβε να συνεχίσει την δουλειά που είχαν με τον άνδρα της, μόνη της. Συνέχισε να μεταφέρει φουντούκια μέχρι το λιμάνι της Κερασούντας, αλλά και ξύλα σε σπίτια εύπορων Τούρκων. Μετά το 1915 και τις πρώτες εκκαθαρίσεις Ελλήνων από τα τουρκικά στρατεύματα, ξεκίνησε στην περιοχή του Πόντου ένα απίστευτο παζάρι παιδιών! Από παντού ξεφύτρωναν ορφανοτροφεία, Γαλλικά, Αγγλικά και Αμερικανικά. Δήθεν για ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά στην πραγματικότητα είχαν σκοπό να πουλήσουν τα παιδιά σε άτεκνα ζευγάρια στις παραπάνω χώρες. Πολλές φορές, όταν ένας γονέας ή κηδεμόνας αρνούταν να δώσει το παιδί στο ορφανοτροφείο, τότε το έπαιρναν με τη βοήθεια των τουρκικών αρχών! Έτσι έγινε και με τον γιο της Συμέλας, τον Αθανάσιο Σαββίδη. Αμερικανικό ορφανοτροφείο τον πήρε χωρίς της συγκατάθεση της ιδίας, με σκοπό, βέβαια, αυτόν που προαναφέραμε. Το 1922 άρχισαν οι μεγάλες σφαγές στον Πόντο, αυτές που ακόμη και σήμερα κάποιοι Έλληνες αρνούνται να αναγνωρίσουν ως γενοκτονία. Οι γονείς της Συμέλας πέφτουν  νεκροί, σφαγμένοι από Κούρδους μισθοφόρους. Λίγο αργότερα, πάλι Κούρδοι μισθοφόροι, θα σφάξουν και τα πεθερικά της. Οι λίγοι της οικογενείας που απέμειναν ζωντανοί αποφασίζουν να φύγουν και ζητήσουν καταφύγιο στην Ελλάδα. Σε αυτή τους την απόφαση τους βοήθησαν δύο σημαντικά πλεονεκτήματα που είχαν. Α). Πολλοί από την οικογένεια Σαββίδη είχαν έρθει στην Ελλάδα ήδη από το 1910, όπως και κάποιοι χωριανοί τους από τις οικογένειες Παυλίδη και Ιωσηφίδη και είχαν εγκατασταθεί στην Καβάλλα. Β). Επειδή κατέβαζαν εμπορεύματα στη  Κερασούντα είχαν γνωστούς στα λιμάνια οι οποίοι θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν. Τα πάντα ήταν έτοιμα, η οικογένεια θα κατέβαινε κρυφά στο λιμάνι, μαζί και η Συμέλα. Ήταν τότε που θα έπαιρνε την μεγάλη απόφαση. Το βράδυ που θα έφευγαν, πήγε στο έξω από την περίφραξη του αμερικανικού ορφανοτροφείου, και από μία τρύπα που είχε κάνει η ίδια μία μέρα πρίν, απήγαγε τον ίδιο της τον γιό. Μια ενέργεια για την οποία θα μετάνιωνε χρόνια αργότερα. Το σχέδιο διαφυγής ήταν απλό και καλά οργανωμένο. Είχαν πληρώσει ένα τουρκικό καϊκι Τούρκων ψαράδων τους οποίους γνώριζαν από παλιά και είχαν πολύ φιλικές σχέσεις. Κανείς δεν θα έκανε έλεγχο σε ένα μεγάλο τουρκικό αλιευτικό σκάφος! Έτσι κατάφεραν να  φτάσουν στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, με τη βοήθεια Ελλήνων της πόλης, κατάφεραν να μπουν σε ένα Ελληνικό εμπορικό πλοίο, κρυφά βέβαια και έναντι αδρής πληρωμής! Καθώς όμως το πλοίο ήταν Ελληνικό, ο κίνδυνος να κάνουν έλεγχο οι τουρκικές αρχές ήταν μεγάλος. Ο αδελφός της Συμέλας, Γιώργος, διαφώνησε με το σχέδιο. Κατάφερε και διέφυγε με ρωσσικό πλοίο στη χώρα της Ρωσσίας. Κανείς, ποτέ, δεν έμαθε νέα του. Αν κατάφερε να φτάσει, αν έφτασε που πήγε, τι έκανε, όλα έμεινα στο σκότος. Το πιο πιθανό βέβαια είναι να έχασε την ζωή του. Η υπόλοιπη οικογένεια κατάφερε και έφτασε στον Πειραιά. Καθώς  γνώριζαν πως είχαν συγγενείς στην Καβάλλα, ξεκίνησαν αμέσως για την περιοχή. Η Συμέλα αποφάσισε να εγκατασταθεί στις Κρηνίδες. Το ίδιο αποφάσισε και η αδελφή της, ενώ η Τρίτη αδελφή της εγκαταστάθηκε με τον άνδρα της στην Αχλάδινή, ένα χωρίο που δεν υπάρχει σήμερα, απέναντι από τον Πλαταμώνα! Η ζωή της Συμέλας άρχισε να κυλά κανονικά, μέσα στις δυσκολίες της προσφυγιάς, αλλά σε ήπιους ρυθμούς. Το 1936, ο γιός της, Αθανάσιος Σαββίδης, συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση, κλέβει την Αναστασία Ιωσηφίδου, κόρη του Πέτρου Ιωσηφίδη και της Αλεξάντρας ( Σάνιας ) Κλίμοβα. Η Συμέλα γνώριζε τον Πέτρο Ιωσηφίδη από την «Πατρίδα», καθώς καταγόταν από το χωριό του άνδρα της την Κάλτσασα. Η γυναίκα τους όμως ήταν Ρωσσίδα και η κόρη τους, αυτήν που έκλεψε ο γιος της, ήταν περισσότερο Ρωσσίδα παρά Ελληνίδα ( το πρώτο της όνομα ήταν Νάστια Κλίμοβα, το οποίο άλλαξε στην Ελλάδα το 1924 σε Αναστασία Ιωσηφίδου ).  Καθώς ήξερε την κοπέλα από τότε που ήρθαν από τη Ρωσσία, το 1924, και ο, τι αυτή δεν ήξερε καθόλου Ελληνικά ( στο σχολείο τα έμαθε ), δεν ήθελε αυτόν τον γάμο. Τελικά ο γιος της κατάφερε να την πείσει. Ένα χρόνο αργότερα θα αποκτούσε το πρώτο της εγγόνι, τον Σάββα Σαββίδη ( το όνομα του άνδρα της ). Το 1939 θα αποκτούσε και το δεύτερο εγγόνι της. Η απόφαση ήταν να πάρει το όνομα του αδελφού της που χάθηκε μετά την Κωνσταντινούπολη, δηλαδή, Γιώργος. Ο νουνός του παιδιού όμως στην εκκλησία, είπε άλλο όνομα. Φώναξε Ιωακείμ μια έτσι ο Ιωακείμ Σαββίδης ήταν ο δεύτερος εγγονός της. Ένα όνομα που ποτέ δεν μπόρεσε να χωνέψει και μία λέξη που ποτέ δεν κατάφερε να πεί. «Δέκειμ» το είπε και έτσι τον έλεγε μέχρι που  πέθανε. Την επόμενη χρονιά, το 1940, ο γιος της θα φύγει για το Αλβανικό μέτωπο. Από τους 155 άνδρες που έφυγαν από τις Κρηνίδες για την Αλβανία ήταν ο μοναδικός που δεν επέστρεψε. Χάθηκε στην Αλβανία, πότε δεν βρέθηκε το πτώμα του και ποτέ δεν έμαθε κάνεις τι απέγινε. Ο τελευταίος που τον είδε ήταν ένας αθηναίος που έφερε το Επώνυμο Παυλίδης και μοιράζονταν της ίδια σκηνή στο μέτωπο. Αυτός ήταν που ήρθε και ενημέρωσε την μητέρα του και τη γυναίκα του που τον είδε τελευταία φορά. Ήταν ο γνωστός βιομήχανός Παυλίδης, αυτός που έβγαζε τις σοκολάτες Παυλίδη. Έτσι η Συμέλα έχασε το μονάκριβο παιδί της, Ήταν τότε που μετάνιωσε για την απαγωγή του από το ορφανοτροφείο. « Ξέρω πως θα το πουλούσαν στην Αμερική και δεν θα το ξαναέβλεπα,  αλλά τουλάχιστον θα ζούσε»! Ήταν μια φράση που της έλεγε συνέχεια. Παρά την απώλεια η Συμέλα εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ ως σύνδεσμός. Αυτό που έκανε ήταν να πλέκει κάλτσες ( Τσοράπια ) και να τα δίνει σε ένα αντάρτη του ΕΛΑΣ από τον Ζυγό, μαζί με ότι τρόφιμα μπορούσε να μαζέψει. Προφανώς έδινε και κάποιες πληροφορίες. Ήταν τόσο καλά οργανωμένο το σχέδιο και είχε τόσο μεγάλη μυστικότητα, που ποτέ κανείς δεν έμαθε τίποτα! Ακόμα και ο εγγονός της Ιωακείμ Σαββίδης, το έμαθε τυχαία, μετανάστης στη Γερμανία, 25 χρόνια αργότερα, όταν συνάντησε τον εν λόγω αντάρτη, το Μπάρμπα Σταύρο από τον Ζυγό ο οποίος και του το αποκάλυψε! Το 1943, οι Βούλγαροι ζήτησαν να τους παραδώσουν τα αποθέματα από φακές, φασόλια και ρεθύθια που είχαν ( φοβόντουσαν πως τα έδιναν στους αντάρτες ). Η Συμέλα και υ νύφη τους αρνήθηκαν να τα παραδώσουν με τη δικαιολογία πως αν το έκαναν θα πέθαιναν από την πείνα, τόσο οι ίδιες όσο και τα δύο ορφανά! Οδηγήθηκαν στο δικαστήριο και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Η ποινή δεν εκτελέστηκε  έπειτα από παρέμβαση του Σιράκωφ ( διοικητή των Βουλγάρων ). Η κατοχή τελείωσε και ο πόλεμος τελείωσε για όλον τον κόσμο εκτός από την Ελλάδα στην οποία επακολούθησε ο εμφύλιος. Το 1947, η αδελφή της Συμέλας, που ζούσε στην Αχλαδινή, βρήκε σκοτωμένους και ριγμένους στο πηγάδι, τον άνδρα και τα δύο παιδιά της. Δεν είχαν καμία ανάμειξη στον εμφύλιο αλλά υπήρχε η υπόνοια πως έδιναν τροφή στους αντάρτες του ΕΑΜ ΕΛΑΣ. Όταν, την ίδια περίοδο, ο ΕΛΑΣ πήρε υπό τον έλεγχο του την περιοχή, ήρθε και η δεύτερη καταδίκη σε θάνατο. Για την κάλυψη των συσσιτίων του ο ΕΛΑΣ ζητούσε ζώα από τους χωρικούς. Για δεύτερη φορά η Συμέλα και η νύφη της αρνήθηκαν να δώσουν ( ένα βόδι που τους ζητήθηκε ) με το ίδιο επιχείρημα που είχαν πει και στους Βούλγαρους κατακτητές. Οδηγήθηκαν  στο έκτακτο στρατοδικείο. Εισαγγελέας ήταν ο Τσακλίδης, πατέρας του μετέπειτα βουλευτή Καβάλλας. Η ποινή, εκτέλεση και για τις δύο. Έτσι η Συμέλα, που έδωσε για την πατρίδα τον μονάκριβο παιδί της, που έγινε σύνδεσμός του ΕΛΑΣ αργότερα, τώρα βρισκόταν, μαζί με την νύφη της, μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα! Έπειτα από παρέμβαση ΕΛΑσιτών που ήξεραν την ίδια και την προσφορά της, η ποινή δεν εξετελέσθη.  Το τελειωτικό χτύπημα για την Συμέλα ήρθε με την μετανάστευση της δεκαετίας του 1960. Τα δύο εγγόνια της έφυγαν για τη Δ. Γερμανία. Ήταν τα τελευταία κλαδιά της οικογένειάς της. Το πήρε πολύ βαριά! Όμως το άντεξε και αυτό, όπως και όλα τα προηγούμενα. Πέθανε ήσυχα στον ύπνο της, το 1976 σε ηλικία 80 ετών.

Τάσος Σαββίδης

Κρηνίδες Φιλίππων, 10/02/2019