ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ. 30 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1418 μ. Χ., ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ Η ΜΑΡΑ ΜΠΡΑΝΚΟΒΙΤΣ ΚΟΜΝΗΝΗ. Η ΘΕΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΜΩΑΜΕΘ ΤΟΥ ΠΟΡΘΗΤΗ ΠΟΥ ΕΤΑΦΗ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ.

30 Νοεμβρίου του 1418 μ. Χ., γεννιέται η Μάρα Μπράνκοβιτς  Κομνηνή, η θετή μητέρα του πορθητή Μωάμεθ Β΄. κατά μία εκδοχή η Μάρα Μπρανκοβιτς Κομνηνή ετάφη στους Φιλίππους και συγκεκριμένα στη μονή της Εικοσιφοίνισσας.
            Η Μάρα Μπράνκοβιτς ( γνωστή και ως: Μαρώ, Κομνηνή, Βαλιντέ Χανούμ Σουλτάνα, Κυρά-Μάρω, Μάρα Δέσποινα Χατούν, Σουλτάνα Μαρίγια, Μάρα Χατούν, Δέσποινα Χατούν ή Αμερίσσα ) ήταν Ελληνοσέρβα  πριγκίπισσα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας  και κόρη του ηγεμόνα της Σερβίας, Γεωργίου Μπράνκοβιτς και της Ειρήνης Καντακουζηνής,  κόρης του ποντιακής  καταγωγής, Ματθαίου.  Ήταν μια από τις σημαντικότερες γυναικείες προσωπικότητες του 15ου αιώνα. Η Μάρα Μπράνκοβιτς γεννήθηκε το 1418  ( η ημερομηνία δεν είναι διασταυρωμένη ).  Δόθηκε από την οικογένειά της στο σουλτάνο  Μουράτ Β΄,  το 1435, σε ηλικία μόλις 17 ετών, σε ένα συνηθισμένο για την εποχή φαινόμενο, το οποίο είχε ως στόχο την εξασφάλιση της ακεραιότητας των χριστιανικών εδαφών. Έτσι, έγινε και η μητριά του στερημένου μητέρας από μικρή ηλικία, Μωάμεθ Β’ του πορθητή, με τον οποίο είχε πολύ καλή σχέση. Κατάφερε να μείνει πιστή στο ορθόδοξο δόγμα, παίζοντας πολύ σημαντικό ρόλο στα θρησκευτικά και πολιτικά δρώμενα της εποχής. Ασκούσε ιδιαίτερη επιρροή στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, ενώ ξεχώριζε για την εναντιωμένη στο δυτικό κόσμο, στάση και νοοτροπία της. Σύμφωνα με το Γεώργιο Φραντζή, μετά
το θάνατο του συζύγου της, το 1451, η Μάρα προσπάθησε να πείσει τον τελευταίο Βυζαντινό αυτοκράτορα, Κωνσταντίνο Α΄ Παλαιολόγο να τη νυμφευθεί, χωρίς, όμως, να επιτύχει το στόχο της. Ο Μωάμεθ Β', τής φέρθηκε με ευπρέπεια ανάλογη, αυτής του συζύγου της. Όσον καιρό βρισκόταν εκείνος στο θρόνο, έστελνε όλους τους πρέσβεις να συζητήσουν πρώτα με την ίδια, λόγω των διπλωματικών δεξιοτήτων της. Απεχώρησε από την αυλή του σουλτάνου το 1457 και εγκαταστάθηκε μόνιμα στη νότια Βισαλτία. Οι δύο κυριότερες ερμηνευτικές εκδοχές της απόφασής της αυτής είναι οι ακόλουθες:

• είτε ήθελε να αποφύγει τις συνέπειες της εμπλοκής της στη χειροτόνηση των Πατριαρχών.
• είτε ήθελε, απλώς να αποσυρθεί και να τερματίσει την ενασχόλησή της με τις δραστηριότητες του παλατιού.

Ο Μωάμεθ Β' της δώρισε μια τεράστια έκταση γης, γύρω από τον Στρυμόνα,  στην περιοχή που επέλεξε ως νέο τόπο διαμονής, όπου και παρέμεινε έως το τέλος της ζωής της, στις 14 Σεπτεμβρίου του  1487.

Τα ιστορικά κείμενα αποδεικνύουν ακράδαντα ότι, ο μυστηριώδης πύργος ήταν ιδιοκτησία της Μπράνκοβιτς. Τα δημόσια έγγραφα των αρχών του 20ού αιώνα αναφέρουν το κτίσμα αυτό, ως ιδιοκτησία της Μονής Αγίου Παύλου, με την ονομασία Πύργος Μαροβίτσα. Η έκταση, η οποία παραχωρήθηκε στη Μονή, ταυτίζεται με τη μορφολογία της περιοχής και την απόσταση μεταξύ Δάφνης και Μαυροθάλασσας.
Ο πύργος της Μπράνκοβιτς ήταν τριώροφος και χρησιμοποιείτο σαν κατοικία. Ακολουθούσε την τυπολογία των πύργων του Αγίου Όρους. Το μεγαλύτερο μέρος του πύργου καταστράφηκε, πριν από το 1753. Δίπλα στο υπόλειμμα του σημερινού πύργου, διατηρούνταν οικόπεδα, τα οποία ανήκαν στη Μονή Σταυρονικήτα μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1930, κάτι που αποδεικνύει τη στενή σχέση της περιοχής με το Άγιο Όρος. Κατά τη δεκαετία του 1940, κάτοικοι της Δάφνης προσπάθησαν να αποσπάσουν τις πέτρες του, με σκοπό να τις χρησιμοποιήσουν για τις οικοδομικές ανάγκες της περιοχής, με αποτέλεσμα να νοικιαστεί σε ιδιώτες ως δημόσιο κτήμα. Μάλιστα, έφθασε να πωληθεί, με σκοπό την κατεδάφισή του. Το 1957, ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο, με ΦΕΚ, που εξέδωσε το Υπουργείο Πολιτισμού. Ο πύργος βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Δάφνης.
Υπάρχουν τρεις εκδοχές για το πού βρίσκεται ο τάφος της Μπράνκοβιτς: οι δύο επιστημονικές υποστηρίζουν πως, είτε το σώμα της ενταφιάσθηκε στη Μονή Εικοσιφοινίσσης του Παγγαίου Όρους, είτε κάπου στο Άγιο Όρος. Η τρίτη εκδοχή, την οποία αποδέχεται και η λαϊκή παράδοση, αναφέρεται σε μια ευρύτερη έκταση, μεταξύ του πύργου της Μπράνκοβιτς και του πύργου της Ορέσκειας, οικισμού βορειοδυτικά της Δάφνης, η οποία μπορεί να αποτελεί το σημείο ενταφιασμού της. Ωστόσο, κανένας από τους ισχυρισμούς αυτούς δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Δρ. Σαββίδης Τάσος
Κρηνίδες Φιλίππων, 29/11/2016.