ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ. 18 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1401. Ο ΤΑΜΕΡΛΑΝΟΣ ΣΥΓΚΕΝΤΩΝΕΙ ΤΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΥΚΑΣΟ. Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΠΟΥ ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕΙ ΘΑ ΔΩΣΕΙ ΑΛΛΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ!

18 Νοεμβρίου του 1401. Ο Ταμερλάνος ( Τιμούρ Λανγκ ), συγκεντρώνει τα στρατεύματά του στο Καραμπάχ του Καυκάσου για να ξεχειμωνιάσει.( η ημερομηνία είναι υποθετική, σε κάθε περίπτωση όμως, τέλη φθινοπώρου ). Εκεί θα σχεδιάσει και θα προετοιμαστεί για την μεγάλη μάχη της Αγκύρας τον επόμενο χρόνο ( 1402 ). Η μάχη αυτή, στην οποία οι Οθωμανοί Τούρκοι κατατροπώθηκαν από τους Μογγόλους Τούρκους,  θα έχει ανέλπιστες συνέπειες για τους Φιλίππους. Ο γιος του Μπαγιαζητ Ιλντιρίμ, Μουσουλμάν,
κατατρομαγμένος από τις ορδές του Ταμερλάνου, θα ζητήσει καταφύγιο στο Βυζάντιο. Μαζί του φέρνει και δώρα, συγκεκριμένα επαναφέρει στην Βυζαντινή επικράτεια τις περιοχές από τη Θεσσαλονίκη έως την Κωνσταντινούπολη. Ο  Μουσαλμάν δίνει αυτές τις περιοχές πίσω στο Βυζάντιο  προκειμένου από τα έσοδά τους να συντηρείται ο ίδιος και η ακόλουθοί του. ( Μιχαήλ Δούκας, Βυζαντινοτουρκική ιστορία ). Έτσι λοιπόν, οι Φίλιπποι απαλλάχθηκαν από τον Τουρκικό ζυγό, μέχρι το 1430 οπότε ξαναπερνούν ξανά υπό Οθωμανική διοίκηση. Βέβαια, αν κανείς επισκεφτεί τον αρχαιολογικό χώρο ή διαβάσει κανένα βιβλιαράκι της αρμόδιας εφορίας αρχαιοτήτων, δεν θα βρεί πουθενά αυτή την πληροφορία! Τους ξέφυγε μάλλον, όπως τους ξέφυγε το 99% της ιστορίας των Φιλίππων. Το 1% που γνωρίζουν είναι αποτέλεσμα βαθέως ύπνου και όχι μελέτης των κειμένων. Οι Φίλιπποι περνούν οριστικά  ( κρατήστε ένα ερωτηματικό αν ήταν οριστική η κατάκτηση ακόμη και από αυτή την χρονολογία )σε Οθωμανική διοίκηση το 1430! Ας δούμε όμως μερικά ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία.

Ο Ταμερλάνος (ή αλλιώς Τιμούρ Λενγκ), ο διάσημος Μογγόλος ( οι Μογγόλοι είναι  τουρκικό φύλο και όχι οι Τούρκοι μογγολικό ) κατακτητής, άρχισε τις κατακτήσεις προσπαθώντας να εκδιώξει τους συναγωνιστές του στο Τουρκμενιστάν. Είχε καταλάβει μέχρι το 1369 ολόκληρη την περιοχή γύρω από την πρωτεύουσα του κράτους του, τη Σαμαρκάνδη. Έκανε εκστρατείες κατά των Περσών και το 1392 προχώρησε κατά μήκος του Ευφράτη κατακτώντας πολλές περιοχές. Στη συνέχεια εισέβαλλε στη νότια Ρωσία. Νικώντας πολλούς λαούς, μπροστά του βρισκόταν η κατάκτηση του Μεγάλου Δουκάτου της Μόσχας. Τελικά όμως δεν επιχείρησε την κατάληψή του και επέστρεψε στο κράτος του. Κατόπιν στράφηκε στην κατάκτηση της Ινδίας το 1398 και κατάφερε να καταστρέψει το Σουλτανάτο του Δελχί. Το 1400 ο Μογγόλος  ( το σωστό είναι Τούρκος )κατακτητής επιτέθηκε στη Συρία και στο Ιράκ. Κατάφερε να καταλάβει το Αλέπο, τη Δαμασκό και τη Βαγδάτη. Επίσης κατέλαβε και τη Σεβάστεια, η οποία τότε ήταν υπό οθωμανικό έλεγχο. Η μάχη της Άγκυρας πραγματοποιήθηκε το 1402 ανάμεσα στους Μογγόλους του Ταμερλάνου και τους Οθωμανούς Τούρκους και τους Σέρβους του Σουλτάνου Βαγιαζήτ Α' στην Άγκυρα κατά τις εκστρατείες του Ταμερλάνου. Ο Σουλτάνος Βαγιαζήτ Α' βλέποντας τον Ταμερλάνο να επεκτείνεται προς τα εδάφη που είχαν κατακτήσει οι Οθωμανοί, έσπευσε να τον αντιμετωπίσει.

Ο Ταμερλάνος διέθετε 140.000 άνδρες και 32 ελέφαντες ( όπως διαβάζουμε από το πολύ καλό blog  << ΑΝΑΣΚΑΠΤΟΝΤΑΣ  ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ >>. Ο Βαγιαζήτ διέθετε 85.000 άνδρες ανάμεσα στους οποίους υπήρχαν 20.000 Σέρβοι άνδρες, καθώς η χώρα τους ήταν υποδουλώμένη στο Σουλτάνο. Ο τελευταίος έφτασε με το στρατό του στην πεδιάδα του Τσουμπούκ κοντά στην Άγκυρα. Την Άγκυρα την πολιορκούσε ο Ταμερλάνος (1402), ο οποίος κατέστρεψε τα πηγάδια της περιοχής για να μην ανεφοδιάζονται οι Τούρκοι.Η μάχη άρχισε με τους Οθωμανούς να πιέζουν τους Μογγόλους και να τους αναγκάζουν σε υποχώρηση. Στην αριστερή πλευρά του τουρκικού στρατού όμως, κάποιοι Τάταροι, άλλαξαν στρατόπεδο και προσχώρησαν στον Ταμερλάνο. Αυτή η εξέλιξη στη μάχη ανέτρεψε τα δεδομένα για τους Οθωμανούς και το ιππικό των τελευταίων στα αριστερά εγκατέλειψε στο πεδίο της μάχης. Εκμεταλλευόμενο αυτό το γεγονός οι Μογγόλοι, περικύκλωσαν και νίκησαν κατά κράτος τον οθωμανικό στρατό.Μετά τη μάχη οι Μογγόλοι και οι Οθωμανοί, μετρούσαν απώλειες του ύψους των 40.000 ανδρών. Αλλά οι πρώτοι είχαν κερδίσει μια τεράστια νίκη. Ο Σουλτάνος Βαγιαζήτ Α' αιχμαλωτίστηκε από τον Ταμερλάνο, υπέστη βασανιστήρια και πέθανε. Οι Μογγόλοι μετά τη νίκη τους έφθασαν μέχρι τη Σμύρνη, αλλά αποφάσισαν να γυρίσουν πίσω όπου ο Ταμερλάνος, ετοιμαζόταν να επιτεθεί στην Κίνα. Ο Βαγιαζήτ αιχμαλωτίστηκε και μεταφερόταν αλυσοδεμένος μέχρι τη στιγμή που αποφάσισε να αυτοκτονήσει.

Η μάχη της Άγκυρας, βέβαια, είχε τεράστια σημασία και για το βυζαντινό κόσμο. Ο Βαγιαζήτ, που ουσιαστικά από το 1394 είχε ξεκινήσει να πολιορκεί την Κωνσταντινούπολη, στα 1402 είχε εντείνει την πολιορκία, φέρνοντας σε δύσκολη έως απελπιστική θέση τους πολιορκημένους. Η πείνα είχε γονατίσει τον πληθυσμό, σοβαρή διοίκηση δεν υπήρχε, καθώς ο αυτοκράτορας Μανουήλ Β΄ έλειπε σε διπλωματική αποστολή στη δυτική Ευρώπη και ο αντικαταστάτης του Ιωάννης ήταν ένας ασταθής και χωρίς κύρος άνθρωπος και όλοι περίμεναν να συμβεί το μοιραίο. Από την Ιταλία ο Μανουήλ Β΄ ενεργώντας με διπλωματικό τρόπο, ήδη από το 1399 είχε έρθει επίσης σε επαφή με τον Ταμερλάνο. Τον Αύγουστο του 1401 μάλιστα προτείνει στον Ταμερλάνο να του πληρώνει το φόρο υποτέλειας που έδινε στους Οθωμανούς, αν κατορθώσει να ανατρέψει το Βαγιαζήτ.

Ο Μανουήλ επιστρέφει και προσπαθεί να επωφεληθεί από την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί αλλά και από τις δυναστικές διαμάχες που ξεσπούν μεταξύ των γιων του Βαγιαζήτ. Πράγματι, θα κατορθώσει να πάρει πίσω τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της, και ορισμένες πόλεις στην Θρακική ακτή αλλά και στα μικρασιατικά παράλια, απέναντι από την Πόλη. H στιγμή αυτή, όταν οι Τούρκοι είχαν συντριβεί και σπαράσσονταν από εμφύλιες διαμάχες, ήταν η κατάλληλη για να οργανωθεί μια μεγάλη σταυροφορία η οποί θα είχε μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας. Ο Μανουήλ ωστόσο είχε πλήρη γνώση και αίσθηση της πραγματικότητας. Το βυζαντινό κράτος μπορεί να είχε πάρει παράταση ζωής χάρη στην επέμβαση των Μογγόλων, όμως τα προβλήματα παρέμεναν δύσκολα και άλυτα. Η οικονομία και ο στρατός ήταν σε οικτρή κατάσταση, η βοηθεια από τη Δύση θολή και αβέβαιη, και οι Τούρκου γρήγορα θα συνέρχονταν από το ισχυρό κτύπημα και θα εμφανίζονταν και πάλι απειλητικοί.

Δρ. Σαββίδης Τάσος

Κρηνίδες Φιλίππων, 17/11/2016.