Το 1144,
ο Άραβας Ιμάντ αντ-Ντιν Ζενγκί κατέλαβε
την Έδεσσα (σημερινή
Ούρφα), και την έπνιξε στο αίμα. Ο Πάπας Ευγένιος Γ΄, κάλεσε
το βασιλιά Λουδοβίκο Γ΄ της
Γαλλίας και τον Κορράδο Γ΄ Χοενστάουφεν της Γερμανίας σε νέα
Σταυροφορία. Η είδηση της επικείμενης νέας Σταυροφορίας προκάλεσε μεγάλο
πονοκέφαλο στο Μανουήλ, ο οποίος είχε πολύ καλά υπόψη του το τί είχε συμβεί
κατά τη διάρκεια της βασιλείας του παππού του στην Α΄ Σταυροφορία. Όντως, τα
Γαλλικά και Γερμανικά στρατεύματα της Β΄ Σταυροφορίας περνώντας
από τα βυζαντινά εδάφη, επέφεραν το χάος. Ο Μανουήλ κατάφερε να τους διοδεύσει,
παρακάμπτοντας τη Βασιλεύουσα, άμεσα προς τη Μικρά Ασία όπου
σταδιακά συνετρίβησαν από τους Τούρκους και
τους Άραβες, καθότι δε διέθεταν ούτε τα μέσα,
ούτε την εκπαίδευση, αλλά ούτε και την κατάλληλη ηγεσία για να επιτύχουν στο
φιλόδοξο εγχείρημά τους. Δεν κατόρθωσαν να απελευθερώσουν ούτε μια σπιθαμή γης.
Η τραγική αποτυχία της Β’ Σταυροφορίας εμβάθυνε την αμοιβαία αντιπάθεια
Βυζαντινών και Δυτικών, ενώ καταβαράθρωσε την εικόνα στρατιωτικής ισχύος που
είχε η Δύση απέναντι στους βαρβαρικούς λαούς των Τούρκων και Αράβων. ( τα
στοιχεία προέρχονται από την ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ )
Τον ίδιο καιρό, ο στόλος του
βασιλιά Ρογήρου B΄ της Σικελίας εξεστράτευσε κατά Δυτικών
επαρχιών του Βυζαντίου, προκαλώντας την οργή του Μανουήλ, που αναγκάστηκε να
λάβει τα μέτρα του. Μετά τη Β΄ Σταυροφορία ο Μανουήλ στράφηκε προς μια
προσπάθεια επανάκτησης των Ιταλικών επαρχιών, που αποτελούσε προσωπικό του
όραμα. Μετά από σύντομες αντιπαραθέσεις εναντίον Σέρβων και Ούγγρων εισβολέων,
αποφάσισε να αντιμετωπίσει το βασιλιά Ρογήρο της Σικελίας. Ο Ρογήρος όμως
πέθανε, και ο διάδοχος γιος του Γουλιέλμος Α΄ δεν είχε τις ικανότητες του
πατέρα του. Έτσι, Βυζαντινά στρατεύματα υπό τους στρατηγούς Ιωάννη Δούκα και
Μιχαήλ Παλαιολόγο, με τη σύμφωνη γνώμη του Πάπα Αδριανού Δ΄,
προσωρινά απελευθέρωσε όλη τη νότια Ιταλία. Δυστυχώς όμως ο Γουλιέλμος επανήλθε
με σειρά συμμαχιών, και η όλη προσπάθεια κατέληξε σε μια συμφωνία του 1158,
με την οποία ουσιαστικά οι βυζαντινές βλέψεις προς την Ιταλία έλαβαν τέλος.
Ο Μανουήλ στράφηκε ξανά προς την
Ανατολή. Ταξίδεψε στην Αντιόχεια, όπου επέβαλε τη
βυζαντινή εξουσία. Συμμάχησε με το βασιλιά του σταυροφορικού βασιλείου της
Ιερουσαλήμ Βαλδουίνο Γ΄ Ανζού,
νυμφεύτηκε σε 2ο γάμο την πριγκίπισσα Μαρία της Αντιόχειας και
συνήψε ειρήνη με τον Τούρκο Κιλίτζ-Αρσλάν και
το Σαρακηνό Νουρ-εντ-Ντιν. Ο γάμος του με την Μαρία (Ξένη), την ομορφότερη
γυναίκα της εποχής, δημιούργησε τριβές με το νοτιο-γαλλικό οίκο Rouergue που
όριζε τις κομητείες της Τουλούζης (στη νότιο Γαλλία) και της Τριπόλεως (στην
Ανατολή ή Λεβάντε), και με τους περισσότερους από τους Χριστιανούς άρχοντες του
Λεβάντε. Συγκεκριμένα, όταν ύστερα από το θάνατο της 1ης συζύγου του Γερμανίδας
Μπέρθας (Ειρήνης) του Ζούλτσμπαχ εστάλησαν στους Αγίους Τόπους ο Ιωάννης
Κοντοστέφανος, ο δραγομάνος Θεοφύλακτος και ο ακόλουθος της φρουράς των Βαράγγων ο Βασίλειος Καματηρός για
να επιλέξουν κάποια από τις λεβαντίνες αριστοκράτισσες ως νέα σύζυγο για τον
αυτοκράτορα, αυτοί προτίμησαν την πολύ όμορφη Μαρία από το ήδη υποτελές
πριγκιπάτο της Αντιοχείας, παρά την κατά τι λιγότερο όμορφη αλλά με πολύ πιο
μεγάλη επιρροή Μελισσάνθη, κόρη του κόμητα της Τριπόλεως Ραϊμόνδου Β΄ Rouergue
και ανιψιά της βασίλισσας της Ιερουσαλήμ Μελισσάνθης του Ρετέλ.
Ο Μανουήλ, προσπάθησε να περιορίσει τη
Ενετική ισχύ, καθώς και να επιλύσει τα προβλήματα από συνεχείς απειλές στις
Δυτικές επαρχίες, χωρίς όμως απόλυτη επιτυχία. Παράλληλα, ο Μανουήλ αναμείχθηκε
ενεργά στις υποθέσεις του Ουγγρικού βασιλείου. Το 1167 ο
Μπέλα, διεκδικητής του ουγγρικού θρόνου έγινε, με τη βοήθεια του Μανουήλ,
βασιλιάς της Ουγγαρίας ως Μπέλα Γ΄ και συνήψε συνθήκη με τη Βυζαντινή
αυτοκρατορία. Τον επόμενο χρόνο, πιθανόν εκπληρώνοντας μυστικό όρο της
συμφωνίας ανάμεσα στα δύο μέρη, βυζαντινά στρατεύματα εισέβαλαν στις ουγγρικές
επαρχίες της Δαλματίας και της Βοσνίας και τις κατέλαβαν. Δυστυχώς,
η στροφή ενδιαφέροντος προς τη Δύση, έδωσε περιθώριο στον Κιλίτζ-Αρσλάν να
κινηθεί ενάντιά του. Ο Μανουήλ συγκέντρωσε μεγάλες δυνάμεις και εξεστράτευσε
εναντίον του. Όμως, ένα σοβαρό στρατιωτικό λάθος οδήγησε το 1176 το
σύνολο του Βυζαντινού στρατού σε ενέδρα στην περιοχή του Μυριοκεφάλου της
Μικράς Ασίας. Τα Βυζαντινά στρατεύματα κατεσφάγησαν, αν και ο Μανουήλ κατόρθωσε
την ύστατη στιγμή να συνάψει ειρήνη. Η ήττα του Μυριοκεφάλου αποτέλεσε μεγάλο
χτύπημα για τον ίδιο τον Μανουήλ, και συγχρόνως ήταν αποφασιστικής σημασίας για
την τύχη της Μικράς Ασίας. Τα επόμενα χρόνια και παρ' όλη την αντίσταση που
συνέχισαν να προβάλουν οι Βυζαντινοί, οι Τούρκοι σταθεροποιήθηκαν και συνέχισαν
να προχωρούν δυτικά.Το 1180, ο Μανουήλ αρρώστησε και στις 24 Σεπτεμβρίου του
ίδιου έτους πέθανε, αφήνοντας τον ανήλικο γιο του, Αλέξιο Β΄, ως τυπικό
διάδοχο.
Δρ. Τάσος Σαββίδης
Κρηνίδες Φιλίππων, 15/04/2017
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου