Ο Γρηγόριος Β΄( Μαρίνος ) είναι μια προσωπικότητα, της Οθωμανοκρατούμενης Ελλάδας, σχεδόν άγνωστη στις μέρες μας. Κι όμως, ήταν , για την εποχή του ( 1692 – 1701, είναι η περίοδος που ήταν Μητροπολίτης Φιλίππων ), μια προσωπικότητα με πανευρωπαϊκή απήχηση. Στην προσπάθειά του να αναστηλώσει την Βασιλική Β΄ των Φιλίππων, ήρθε σε επαφή με μεγάλες μορφές της ορθόδοξης και καθολικής διανόησης της Ιταλίας.
Ο Γρηγόριος Β’ ( Μαρίνος ), εξελέγη μητροπολίτης Φιλίππων στην Αδριανούπολη τον Οκτώβριο του 1692 ( Παπαδοπούλου – Κεραμέως Α, Ιεροσολυμιτική Βιβλιοθήκη ήτοι κατάλογος εν ταις βιβλιοθήκες ελληνικών κωδίκων. Πετρούπολη, 1891 ). Όπως αναφέρει η παραπάνω πηγή: << παρά των εκείσε ενδημούντων αρχιερέων Νικαίας Ιωαννικίου, Αδριανουπόλεως Αθανασίου, Διδυμοτείχου Ιερεμίου και Δερκών Νικοδήμου >>
Ο Γρηγόριος Μαρίνος, επισκέπτεται, κατά πάσα πιθανότητα, για πρώτη φορά την Βενετία το 1700. Συνυπογράφει με τον Φιλαδελφείας Μελέτιο Τυπάλδο, την συνοδική απόφαση << περί των κληρονομικών δικαίων του εκ Χίου Ματθαίου Καλλυμαύχου >>. Τον Σεπτέμβριο του 1700, μια επιστολή του Νικολάου Παπαδοπούλου Κομνηνού προς τον Χρύσανθο Νοταρά, μας πληροφορεί σχετικά με ένα ταξίδι του Γρηγορίου στο Μιλάνο για την εξεύρεση βοήθειας. << Επανήλθεν από το Μεδιολάνον, ότι δεν εύρεν εκεί καρδινάλιν δια να ζητήσει κάμνοτας πάλιν ομολογίαν >> . Όπως αναφέρει ο Βασίλης Δούκουρης, στην εξαιρετική του εργασία << ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΜΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΜΑΡΙΝΟΥ ( 1692 – 1701 ) ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ >> ( στη εργασία αυτή είναι βασισμένη, για να μην πώ είναι αντιγραφή, η παρούσα μελέτη ), << η τόσο σημαντική πληροφορία της υπογραφής ομολογίας της ρωμαιοκαθολικής πίστης από τον Γρηγόριο, αν και δημοσιευμένη από το 1913, έχει αγνοηθεί από την έρευνα>>.
Τον Ιούνιο του 1700, ο Γρηγόριος εγκαταστάθηκε στη Ρώμη. Ο ρόλος του στην διαμάχη μεταξύ του μητροπολίτη Φιλαδελφείας Μελετίου Τυπάλδου και του Νικολάου Παπαδοπούλου Κομηνού, ήταν πολύ σημαντικός. (Ο Μελέτιος Τυπάλδος υπήρξε Μητροπολίτης Φιλαδελφίας το 17ο αιώνα. Γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά. Διδάχτηκε τα Ελληνικά, Λατινικά και Ιταλικά. Έγινε ρήτορας με φυσική ευγλωττία και γλυκύτητα. Ως μητροπολίτης Φιλαδελφείας αποστάτησε από την Ανατολική Εκκλησία και προσχώρησε στην Καθολική Εκκλησία. Θεωρείται σχισματικός από την Ορθόδοξη εκκλησία. Ο Νικόλαος Παπαδόπουλος ο Κομνηνός (1651 - 20 Ιανουαρίου 1740) ήταν θεολόγος, φιλόσοφος και νομομαθής από την Κρήτη, και πέρασε σημαντικό μέρος της ζωής του στην Πάντοβα. Σπούδασε στο ουνιτικό Κολλέγιο του Αγίου Αθανασίου της Ρώμης, και αφού ασπάστηκε το καθολικό δόγμα το 1672, κατετάγη στο Τάγμα των Ιησουιτών. Το 1689 ανήλθε στη δεύτερη έδρα του Κανονικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Το 1713 ανήλθε στην πρώτη έδρα, την οποία διατήρησε έως την αποχώρησή του, τον Νοέμβριο του 1738. Έγραψε πολλά έργα, τα περισσότερα από τα οποία αφορούν δογματικά θέματα ).
Ο Γρηγόριος Μαρίνος τάχθηκε με το μέρος του Μελετίου Τυπάλδου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αντίδραση του Νικολάου Παπαδοπούλου Κομνηνού, ο οποίος σε μια επιστολή του το 1701, αναφέρει χαρακτηριστικά << …εγώ τώρα έχω φαινομενικήν ειρήνην μετ΄ αυτού, αγκαλά και δόλιος άνθρωπος δεν αφήνει παρά να με ελέγχη στη Ρώμη δια των Φιλίππων και του Ρώσα πως διδάσκω ότι ο Πάπας υπόκειται τη Οικουμενική συνόδω και δεν είναι άσφαλτος και πως το πρωτείον δεν βεβαιώνεται με γραπτά ρητά…>> ( Βασίλης Δούκουρης,ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΜΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΜΑΡΙΝΟΥ ( 1692 – 1701 ) ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ )
Τον Σεπτέμβριο του 1701 ο Γρηγόριος Β’ Μαρίνος, καθαιρείται από τη μητρόπολη Φιλίππων διότι άφησε αποίμαντη την επαρχία του για μεγάλο χρονικό διάστημα και παράλληλα δεν εκπλήρωνε τις οικονομικές του υποχρεώσεις στο οικουμενικό πατριαρχείο. ( Αρχεία μονής Βατοπεδίου ). Το γεγονός της καθαίρεσής του ήταν πολύ σημαντικό για την μετέπειτα πορεία του. Ο Γρηγόριος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ρώμη και να μεταβεί τη Βενετία. Η παρουσία του εκεί αποδεικνύεται από μια επιστολή του η οποία μεταξύ άλλων μας αποκαλύπτει και την αιτία της αφίξεώς του στην Ιταλία. << προς του περίβλεπτους άρχοντες της μπάνκας, συν της λοιπής αδελφότητος >> στα 1701, ( η Μπάνκα στην οποία αναφέρετε ο Γρηγόριος Μαρίνος ήταν το προεδρείο του διοικητικού συμβουλίουτων τεσσαράκοντα και προσθήκης και << … ελθόν εις τούτα τα μέρη της χριστιανοσύνης ελέους χάριν και βοηθείας ίνα δυναθώ δια της των χριστιανών συνδρομήν και συνβοηθείας να ανακενήσω το πεπαλαιομένον εκεί τον αρχιερατικόν ναόν όπου εθεμελίωσεν ο κορυφαίος των αποστόλων Παύλος και είναι εις κίνδυνων να πέση κατά γης, δια να ελαφρώσω από τα πολλά και δυσβάστακτα χρέη εκείνην την πόλιν μητρόπολιν, όπου είναι όλλοι βεβαρημένοι και καταχρεωμένοι από τα βάσανα όπου πάσχουσι οι ελεεινοί χριστιανοί… >>. ( Μέρτζιου Κ, μνημεία 1947 ). Πέραν από τη συγκλονιστική αποκάλυψη του Γρηγορίου για τους λόγους επίσκεψής του στην Ιταλία, γεννάται και ένα άλλο θέμα, ήταν σε λειτουργία η Βασιλική Β΄; ο Γρηγόριος Μαρίνος μιλά για <<ανακένηση>> και πως ο ναός κινδυνεύει να πέσει κατά γης! Δηλαδή δεν είχε καταρρεύσει ακόμα! Έχουν να πουν κάτι οι αρχαιολόγοι και οι ιστορικοί για αυτό; Υπάρχει έστω και ένας ακόμη που πιστεύει πως δεν μετέχουν όλοι αυτή σε ένα οργανωμένο σχέδιο υποβάθμισης της ιστορίας των Φιλίππων αλλά και ιστορικής αλλοίωσης;
Η άσχημη οικονομική κατάσταση των κατοίκων των Φιλίππων, αλλά και της μητρόπολης στην οποία αναφέρεται ο Γρηγόριος Μαρίνος δεν είναι κάτι που το μαθαίνουμε πρώτη φορά. Ήδη το 1663 με συνοδική απόφαση του πατριάρχη Διονυσίου Α΄, μειώνονται οι εισφορές της μητρόπολης Φιλίππων προς το οικουμενικό πατριαρχείο από 88 φλωρία σε 30. Γεγονός που επαληθεύει τα γραφόμενα από τον Γρηγόριο Μαρίνο.
Ο Γρηγόριος Μαρίνος συνεχίζει στην επιστολή του <<… να τιμήσετε ένα πτωχόν αρχιερέα με μίαν πλουσιόδωρον συνδρομήν δια να μισεύσω και θέλο έχει μνήμην αθάνατον της χάρητός σας δεόμενος νύκτα και ημέραν εις τον θεόν να σας δώση αντάξιον και μυριοπλούσιον τον μισθόν>> ( Μέρτζιος, μνημεία. 1947 ).
Το διοικητικό συμβούλιο της ελληνορθόδοξης κοινότητας έκανε δεκτή ττν έκκληση του Γεωργίου Μαρίνου και έπειτα από πρόταση του προέδρου της, Ιωάννη Μάκολα, παραχώρησε 60 δουκάτα από το ταμείο της κοινότητας. ( Μέρτζιος Κ, μνημεία. 1947 ). Ο Ιωάννης Μάκολας, ήταν λόγιος ο οποίος ασχολήθηκε με τη μετάφραση Ιουστίνου Τρόγου Πομπηίου και του Οβιδίου, από τα λατινικά στα ελληνικά. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1661 στην Αθήνα και χρημάτισε πρόεδρος της ελληνορθοδόξου κοινότητος την περίοδο 1700 – 1701.
Ο Γρηγόριος Μαρίνος καταγόταν από τη Νάξο. Έφτασε στη Βενετία στις 08 Φεβρουαρίου του 1700 ΚΑΙ ζήτησε βοήθεια από το αποστολικό νούντσιο στης Βενετίας Agosto Cusano. Το αίτημά του, για συστατικές επιστολές του Πάπα, που θα του επέτρεπαν να ταξιδέψει στη Γερμανία για <<ζητείες >> , παραπέμφθηκε από τον Agosto Cusano στην Προπαγάνδα ( σύλλογος καρδιναλίων ), που ήταν η πλέον αρμόδια για μία τέτοια απόφαση. Η Προπαγάνδα, μελέτησε το αίτημα και έθεσε ως απαραίτητη προϋπόθεση για να το κάνει δεκτό, την ενυπόγραφη έντυπη ομολογία πίστεως στη Ρωμαιοκαθολική εκκλησία. Ο Γρηγόριος Μαρίνος, προκειμένου να πάρει τις συστατικές επιστολές από τον Πάπα, υπόγραψε την ομολογία πίστεως στην Ρωμαιοκαθολική εκκλησία και στις 22 Μαρτίου του 1700, επανήλθε στο αρχικό του αίτημα. Η Προπαγάνδα, αρκέστηκε να του απαντήσει πως κάποιο διάταγμα του 1677 την υποχρέωνε να παραχωρήσει τις συστατικές επιστολές. Η αναφορά της Προπαγάνδας στο συγκεκριμένο διάταγμα του 1677 δεν ήταν τυχαία. Την χρησιμοποιούσε συχνά αυτή τη δικαιολογία, όταν ήθελε να αποφύγει ή να αναβάλει την απόφασή της. Ειδικά στις περιπτώσεις που τα αισθήματα των αιτούντων δεν ήταν πραγματικά φιλορωμαιοκαθολικά, αλλά απέβλεπαν σε κάποιο κέρδος, όπως στην περίπτωση του Γεωργίου Μαρίνου. ( Βασίλης Δούκουρης, ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΜΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΜΑΡΙΝΟΥ ( 1692 – 1701 ) ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ).
Στις 08 Φεβρουαρίου του 1701, ο Γρηγόριος Μαρίνος γράφει νέα επιστολή προς τον πρόεδρο της Προπαγάνδας, Carlo Barberini, στην οποία του εκδηλώνει την επιθυμία του να μεταβεί στο Δυρράχιο και από εκεί στους Φιλίππους. Ο πραγματικός σκοπός αυτής της επιστολής δεν είναι όμως να ενημερώσει τον καρδινάλιο για τις προθέσεις του. Ο Γρηγόριος Μαρίνος φοβάται τις αντιδράσεις του οικουμενικού πατριάρχη, όταν επιστρέψει στους Φιλίππους, καθώς έχουν προηγηθεί τρομερές απειλές από μέρους του ( του Πατριάρχη ). Στην ουσία, αυτό που ζητά ο Γρηγόριος Μαρίνος από τον Carlo Baberini είναι να μεσολαβήσει στους ρωμαιοκαθολικούς πρεσβευτές στην Κωνσταντινούπολη ώστε αυτοί ( παρεμβαίνοντας στον σουλτάνο και στο πατριάρχη ) να του εξασφαλίσουν την ασφαλή του επάνοδο στους Φιλίππους. ( ο πατριάρχης στον οποίο αναφερόμαστε είναι ο Καλλίνικος Β΄, ο οποίος ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο τρεις ( 3 ) φορές ).
O Carlo Baberini, ο οποίος επιθυμούσε σφόδρα την αποκατάσταση στον μητροπολιτικό θρόνο των Φιλίππων του Γρηγορίου Μαρίνου, επικοινώνησε αμέσως με τον αποστολικό νούντσιο ( πρεσβευτή της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας ) στο Παρίσι Antonio Gualtieri και εξασφάλισε την υποστήριξη του Γάλλου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη, στον Γρηγόριο Μαρίνο. Επιπλέον πήρε την διαβεβαίωση από τον Γάλλο πρεσβευτή πως θα προσπαθήσει να αποσπάσει την βοήθεια και των υπολοίπων πρεσβευτών στην Οθωμανική πρωτεύουσα! Όλα αυτά συμβαίνουν, να σας θυμίσω, για μια πόλη που έχει ερημώσει κατά την κ. Κουκούλη και λοιπούς αρχαιολόγους, πριν από 325 χρόνια!!!!!!!!! ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ!!! Η παραχάραξη της ιστορίας των Φιλίππων δεν είναι στο χέρι σας και δεν θα περάσει!
Ωστόσο, στις 13 Φεβρουαρίου του 1702, ο Γρηγόριος Μαρίνος συντάσσει νέα επιστολή προς τον Carlo Baberini από τη Βενετία και του ζητά την ανανέωση των προηγούμενων συστάσεων από την Προπαγάνδα προς τους Ρωμαιοκαθολικούς πρεσβευτές στην Κωνσταντινούπολη. Επιπλέον, το ενημερώνει πως κάποιες ατυχίες και κάποια θλιβερά περιστατικά τον έχουν καθηλώσει στην Βενετία. ( Βασίλης Δουκουρης, ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΜΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΜΑΡΙΝΟΥ ( 1692 – 1701 ) ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ).
Δεν γνωρίζουμε ποια ήταν η εξέλιξη των γεγονότων. Το σίγουρο είναι πως ο Γρηγόριος Μαρίνος δεν επέστρεψε στον μητροπολιτικό θρόνο των Φιλίππων. Επίσης, είναι σχεδόν βέβαιο, πως η Προπαγάνδα ποτέ δεν πείστηκε για τα ειλικρινή αισθήματα του Γρηγόριου Μαρίνου προς την ρωμαιοκαθολική εκκλησία, παρά το γεγονός πως υπέγραψε έντυπη ομολογία πίστεως σ΄ αυτήν.
Δρ. Σαββίδης Τάσος
Κρηνίδες Φιλίππων, 05/11/2016.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου