μεγαλειώδες συλλαλητήριο τοπικές ανοιχτές λαϊκές συνελεύσεις, συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, για τα οποία υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία, υπογραφές κατόχων (ενοικιαστών, χρηστών κ.α.) και κυρίως ιδιόκτητων γης που είναι αντίθετοι με την συγκεκριμένη όδευση και την παραχώρηση των κτημάτων τους στον ΤΑΡ.
Σε κείμενο διαμαρτυρίας τονίζεται «Είναι σημαντικό να γνωρίζει ο κόσμος ότι η κοινοπραξία και οι συνεργάτες της, παρουσιάζουν σε όλους τους αρμόδιους, να εγκρίνουν την εφαρμογή του εν λόγω έργου, με παραπλανητικά στοιχεία με αποκλειστικό σκοπό την εξαπάτησή τους, να τους χορηγήσουν τις απαραίτητες εγκριτικές πράξεις ή άδειες, χωρίς να πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις.
Συγκεκριμένα, η κοινοπραξία παρακάμπτοντας την υποχρέωσή της για διαβούλευση με τους θιγόμενους ιδιοκτήτες και κατόχους γης, προχώρησε σε ενημερωτική συγκέντρωση σχετικά με τα ποσά των αποζημιώσεων που προτίθεται να καταβάλλει. Η ενημερωτική αυτή συγκέντρωση δεν θεωρείται διαβούλευση δεδομένου ότι αφορούσε αποκλειστικώς και μόνον τις αποζημιώσεις κατά δήλωση τον διοργανωτών. Στην εν λόγω ενημέρωση, η οποία έλαβε χώρα, σε κέντρο διασκέδασης στην περιοχή, συμμετείχαν κατά κύριο λόγο συνεργάτες της εταιρίας και όχι θιγόμενοι αγρότες. Ως εκ τούτου στο έγγραφο συμμετοχής στην εν λόγω εκδήλωση υπέγραψαν τα άτομα αυτά, μη θιγόμενοι αγρότες αλλά συνεργάτες της κοινοπραξίας. Στην ενημέρωση αυτή προσήλθαν μέλη του συλλόγου Αγροτών και κάτοικοι της τοπικής κοινωνίας με σκοπό να διαμαρτυρηθούν για την μη τήρηση της νόμιμης διαδικασίας που προηγείται της ενημέρωσης για τις αποζημιώσεις, για το γεγονός ότι δεν προηγήθηκε διαβούλευση μεταξύ των θιγομένων αγροτών και της κοινοπραξίας. Η κοινοπραξία καταχώρησε την παρουσία στο έγγραφο συμμετοχής, ως συμμετοχή στην ενημέρωση η ως διαμαρτυρία.
Θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να γινόταν ταυτοποίηση των υπογραφών στο συγκεκριμένο έγγραφο. Επιπλέον, στο έγγραφο με τίτλο «Συμμετοχή του κοινού για το έργο ΤΑΡ» υπογραφέν από τον Υπουργό Γ. Σταθάκη αναφέρεται ότι η κοινοπραξία πραγματοποίησε διαβούλευση στο χωριό Ζυγός Καβάλας με την παρουσία 60 θιγομένων αγροτών. Στην πραγματικότητα όμως οι αγρότες οι οποίοι παρουσιάστηκαν δεν ήταν περισσότεροι από 25. Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται ότι διαβούλευση έλαβε χώρα και στο χωριό Κρηνίδες με την παρουσία 20 αγροτών, ενώ στην πραγματικότητα ήταν μόνον 7 αγρότες, και αυτό πριν την μετατόπιση του αγωγού, για την νέα όδευση ουδέποτε έγινε διαβούλευση σους οικισμούς Κρυονερίου Φιλίππων Κρηνίδων Λυδίας. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι επί της ουσίας δεν επρόκειτο για διαβουλεύσεις αλλά για απλές ενημερώσεις σχετικά με το έργο. Ουδέποτε έλαβε χώρα διάλογος και ερωταποκρίσεις μεταξύ των θιγομένων αγροτών και της κοινοπραξίας, ώστε να θεωρηθεί ότι πραγματοποιήθηκε διαβούλευση, πλην κάποιον συναντήσεων στο ΥΠΕΚΑ όπου παρουσία του Υπουργού απόδειξαν οι κάτοικοι και αγρότες της περιοχής ότι η κοινοπραξία και εμπειρία δεν έχει σε παρόμοια εδάφη και αναληθή στοιχεία χρησιμοποιούσε προκειμένου να πείσει, το ποιο τραγικό όλων είναι ότι σε κάποιες περιπτώσεις αντί των εκπρόσωπων της κοινοπραξίας απαντούσαν υπάλληλη του υπουργείου, για να βγάλουν από την δύσκολη θέσει αυτούς που δεν μπορούσαν να απαντήσουν.
Ειδικότερα στα καίρια ερώτημα όπως: «Ποιον θα επιβαρύνουν οικονομικά μελλοντικά έργα πλησίον και επάνω στον αγωγό μετά το πέρας της εγκατάστασής του», «Ποια μέτρα ασφαλείας έχουν τηρηθεί και πόσο ασφαλείς μπορούνε να αισθάνονται όσοι κατοικούνε μόλις 200-500 μέτρα από την όδευση του αγωγού με διαστάσεις (1.20 cm ΚΑΙ 90ΑΤΜ πίεση), όταν σύμφωνα με μελέτη του καθηγητή Σκλαβούνου ένας αγωγός διαστάσεων 0.90 cm και 70ατμ πίεση σε περίπτωση έκρηξης προξενεί εγκαύματα 1ου βαθμού σε άτομο που βρίσκεται σε απόσταση 1.000 μέτρων», «Αν ο αγωγός ανήκει στην κατηγορία SEVEZO, και αν όχι γιατί» ,ποιος θα αναλάβει το κόστος σε περίπτωση ατυχήματος της γης που θα καεί γιατί είναι τύρφη και όχι μόνο κ.α. Ουδέποτε η κοινοπραξία απάντησε σε τέτοιου είδους ερωτήματα. Περιορίζονταν στις ελάχιστες εκδηλώσεις που πραγματοποίησε απλώς να ενημερώσει σχετικά με την όδευση, ενώ σε ερωτήσεις σχετικά με τις αποζημιώσεις οι απαντήσεις της ήταν γενικές και αόριστες.
Ακόμη, η κοινοπραξία μετήλθε διαφόρων παραπλανητικών μεθόδων προκειμένου να επιτύχει επίπλαστες συμμετοχές αγροτών, όπως το γεγονός ότι καλούσε τηλεφωνικώς θιγόμενους αγρότες εμφανιζόμενη ως υπηρεσία του Κτηματολογίου, λέγοντάς τους ότι έχουν πρόβλημα τα κτηματολογικά τους φύλλα κάτι το οποίο θα λύνονταν αν προσέρχονταν στο Ξενοδοχείο της Καβάλας. Όταν οι αγρότες προσέρχονταν στο ξενοδοχείο διαπίστωναν ότι επρόκειτο για την κοινοπραξία.
Εκ του περισσού αναφέρεται ότι δυνάμει της διακρατικής συμφωνίας η κοινοπραξία υποχρεούται να έρθει σε επαφή με κάθε έναν ξεχωριστά θιγόμενο ιδιοκτήτη προκειμένου να διαπραγματευτεί μαζί του το ποσό της αποζημιώσεώς του. Εν προκειμένω, η κοινοπραξία όχι μόνον δεν διαπραγματεύεται με τους θιγόμενους αγρότες, αλλά τηλεφωνούσε στα μέσα ΑΥΓΟΎΣΤΟΥ και «απειλούσε» λέγοντας ότι αν δεν δεχθούν το προσφερόμενο ποσό της αποζημιώσεως μέχρι την 31-08-2015, τότε το ποσό αυτό θα κατατεθεί στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.
Η κοινοπραξία προσπαθώντας να επιβάλλει την άποψή της μέσω εκπροσώπων της, σε τηλεφωνικές επικοινωνίες έλεγαν ότι σε κάθε περίπτωση, είτε συναινέσουν είτε δεν συναινέσουν οι αγρότες, η εταιρία θα επιτύχει την όδευση του αγωγού από τα χωράφια τους, παραβιάζοντας με αυτό τον τρόπο τα συνταγματικώς κατοχυρωμένα δικαιώματά μας και μάλιστα προδικάζοντας την απόφαση του ΣτΕ επί των τριών αιτήσεων ακυρώσεως που έχουν ήδη κατατεθεί.
Επίσης, η κοινοπραξία έλαβε έγκριση περιβαλλοντικών όρων, ενώ δεν είχε προηγουμένως προβεί σε όλες τις απαραίτητες εδαφοτεχνικές μελέτες. Το γεγονός αυτό ομοίως καταγγέλθηκε, με αποτέλεσμα προκειμένου να καλύψει το κενό αυτό, να προβαίνει σε εδαφοτεχνικές μελέτες χωρίς ωστόσο να λάβει τις απαραίτητες άδειες από τις αρμόδιες διοικητικές αρχές του τόπου, όπου με καταγγελία αγροτών και παρέμβαση της αστυνομίας δεν ξεκίνησαν οι εργασίες.
Πάντως η όλη διαδικασία οριοθετεί την έναρξη ελεύθερης οικονομικής ζώνης στην Ελλάδα (νομικό-οικονομικό καθεστώς που δεν ορίζεται από το ελληνικό κράτος και δεν καλύπτεται από το εργατικό δίκαιο της χώρας) και δεν προβλέπονται τέλη διέλευσης στο ελληνικό κράτος. Δηλαδή η χώρα δεν θα ελέγχει 210.000 στρέμματα στην πρώτη φάση, θα καταστραφούν οι καλλιέργειες, θα δημιουργηθούν κατασκευές τρίτων, δεν θα υπάρχουν αντισταθμιστικά οφέλη, δεν θα φορολογούνται τα κέρδη του και οι εργαζόμενοι Έλληνες θα είναι το 20%-30% και οι υπόλοιποι θα είναι ξένοι. Πάντως τα χωράφια που θα περάσει ο ΤΑΡ είχαν δοθεί το 1922 στους Πόντιους που ήρθαν στην Ελλάδα και ήταν ανταλλάξιμα ενώ είναι εξασφαλισμένα με την συνθήκη της Λωζάνης, επίσης παραβιάζονται διεθνείς συνθήκες και το Σύνταγμα.
Σε αυτό το σημείο πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα στο «ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ» στο άρθρο 16 επισημαίνεται «Η ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία, δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή προς βλάβη της εθνικής οικονομίας».
Ενώ υπάρχουν εναλλακτικές περιοχές όδευσης, χωρίς να ενοχλούνται άλλοι αγρότες ή δασικές εκτάσεις και ενώ η κοινοπραξία έκανε αλλαγές έστω και για έναν αγρότη σύμφωνα με δήλωση της, υπάρχουν τρείς αποφάσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, μία απόφαση και δυο ψηφίσματα του Δημοτικού Συμβούλιου Καβάλας, καθώς επίσης και αποφάσεις του Γεωτεχνικό Επιμελητήριο (ΓΕΟΤΕΕ Α.Μ.), Τεχνικού Επιμελητηρίου Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΕΕ ΑΜ) και Εμπορικού Επιμελητήριου Καβάλας, οι οποίες είναι στο σύνολό τους αντίθετες με την συγκεκριμένη όδευση του αγωγού από τα ΤΕΝΑΓΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΗ ΥΨΗΛΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ.
Πάντως από την Έκθεση Οριοθέτησης Περιεχομένου Μελέτης Περιβαλλοντικών Κοινωνικών Επιπτώσεων (ΜΠΚΕ) ακόμη (Νοέμβριος 2012) προκύπτει πως είναι πολύ αμφίβολο αν οι εργαζόμενοι θα προέρχονται από τις περιοχές διέλευσης του αγωγού (Βόρεια Ελλάδα). Στην Έκθεση αναφέρονται «περιορισμένα εθνικά οικονομικά οφέλη, εξαιτίας της απασχόλησης ή προμήθειας του εξειδικευμένου προσωπικού ή του εξοπλισμού, που δεν είναι διαθέσιμα σε αυτές τις περιοχές» (σελ. 118).
Ακόμη στη ΜΠΚΕ ξεκαθαρίζεται ότι: « …το εργατικό δυναμικό των κατασκευαστικών εργασιών κατά πάσα πιθανότητα θα αποτελείται από Έλληνες και ξένους εργάτες. Για την κατασκευή θα απαιτηθεί σε μεγάλο βαθμό ένα καταρτισμένο και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Είναι πιθανό, επομένως, η ζήτηση για ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο κατά μήκος όδευσης να είναι σχετική χαμηλή.» (σελ. 55 του φακέλου 004).
Στη σελ. 64 αναφέρεται « … εισροή εργατικού δυναμικού στην περιοχή του έργου, που θα αποτελείται από, έως και 2.700, ξένους και Έλληνες. Με βάση την εμπειρία από παρόμοια έργα, υπολογίζεται ότι το 20% – 30% του εργατικού δυναμικού θα είναι Έλληνες ανειδίκευτοι εργάτες. Ως εκ τούτου, μόνο ένα μικρό ποσοστό του εργατικού δυναμικού θα προσληφθεί σε τοπικό επίπεδο από την περιοχή του έργου».
Επίσης, στη σελ. 67 του ίδιου φακέλου διαβάζουμε: «Ανάλογα με τα αποτελέσματα του διαγωνισμού επιλογής εργολάβου, είναι πιθανό οι εργαζόμενοι να προέρχονται από διάφορες περιοχές του κόσμου…».
Παράλληλα στη σελίδα 62 του φ. 004 αναγγέλλονται «… επείγουσες μεταφορές [των εργαζόμενων στα εργοτάξια] σε Κέντρα Υγείας, η εντατική χρήση τοπικών πόρων και οι συνεπαγόμενες επιπτώσεις στο περιβάλλον ή και η μετάδοση νοσημάτων (συμπεριλαμβανομένων των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νόσων)».
Από την Κίνηση Πολιτών ΠΕ Σερρών στις 7 Δεκεμβρίου 2015 αναφέρεται ότι «εάν γίνει έκρηξη ενός μέρους του αγωγού σε απόσταση 1.000 μέτρων διερχόμενος μπορεί να πάθε εγκαύματα 1ου βαθμού».
Σύμφωνα με απόφαση που υπέγραψε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πάνος Σκουρλέτης, τον Ιανουάριο του 2016 εγκρίθηκαν τα σχέδια για την εγκατάσταση και διαδρομή του ελληνικού τμήματος του Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (TAP) σε 13 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας. Τα σχέδια αποτελούν μέρος της Πράξης Εγκατάστασης του αγωγού, η οποία και χορηγείται μέσω αυτής της διαδικασίας στην εταιρεία Τrans Adriatic Pipeline AG.
Πάντως σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ερευνών Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ) οι θέσεις εργασίας θα είναι σε 30μηνο κατά τη κατασκευή περίπου 860 και τα τη λειτουργία του αγωγού μόνο 60.
Έκθεση επικινδυνότητας
Η έκθεση για την επικινδυνότητα του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου για τις «Αποστάσεις ασφαλείας από σωληναγωγούς σε περίπτωση διάρρηξης» του Φ. Ρήγα, ΧΜ Αναπληρωτή Καθηγητής ΕΜΠ Σ. Σκλαβούνο, ΧΜ του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, της Σχολής Χημικών Μηχανικών της Μονάδας Ασφάλειας-Υγιεινής-Περιβάλλοντος είναι:
1. Εισαγωγή
Εκτός από τα πλωτά μέσα, όπου το φυσικό αέριο μεταφέρεται υγροποιημένο υπό ψύξη, για τη διακίνησή του από τους τόπους άντλησης στους τελικούς καταναλωτές χρησιμοποιούνται σωληναγωγοί που το μεταφέρουν συμπιεσμένο. Ωστόσο, τα συστήματα αυτά σε συνδυασμό με τις τεράστιες ποσότητες που διακινούνται καθημερινά, έχουν οδηγήσει στην εκδήλωση μεγάλου αριθμού ατυχημάτων, τόσο κατά τη μεταφορά φυσικού αερίου (σωληναγωγοί υψηλής πίεσης), όσο και κατά τη διανομή του σε δίκτυα πόλεων (δίκτυα μέσης και χαμηλής πίεσης).
Ο καθορισμός, λοιπόν, των αποστάσεων ασφαλείας εκατέρωθεν των σωληναγωγών φυσικού αερίου για τα δυσμενέστερα πιθανά σενάρια ατυχημάτων σε περίπτωση διάρρηξης είναι το αντικείμενο αυτής της εργασίας. Προκειμένου τα αποτελέσματα να ανταποκρίνονται στην Ελληνική πραγματικότητα, μελετήθηκαν τα δίκτυα διανομής και μεταφοράς φυσικού αερίου χαμηλής, μέσης και υψηλής πίεσης που πρόσφατα εγκαταστάθηκαν στη χώρα μας. Δεδομένα αναφορικά με τα μεγέθη και τις εσωτερικές πιέσεις των αγωγών ζητήθηκαν και ελήφθησαν από την ΔΕΠΑ.
Διερευνήθηκαν κρίσιμοι παράγοντες ασφαλείας των σωληναγωγών, όπως η επίδραση των ατμοσφαιρικών συνθηκών, η εσωτερική πίεση και η διάμετρος των σωληναγωγών και εξήχθησαν χρήσιμα συμπεράσματα για τις άμεσες επιδράσεις αυτών των παραμέτρων στην απόσταση ασφαλείας που υπολογίζεται για το κάθε ατύχημα. Τα αποτελέσματα επεξεργάσθηκαν και οδήγησαν στην κατασκευή εύχρηστων διαγραμμάτων πρόβλεψης των αποστάσεων ασφαλείας για ποικίλες περιπτώσεις, τα οποία επιτρέπουν τον άμεσο προσδιορισμό της ζητούμενης απόστασης χωρίς την ανάγκη προσφυγής σε χρονοβόρους και πολύπλοκους υπολογισμούς. Τέτοιου τύπου διαγράμματα θα μπορούσαν να βρουν εφαρμογή σε διαδικασίες επισήμανσης περιοχών υψηλού κινδύνου εκατέρωθεν των σωληναγωγών φυσικού αερίου, οι οποίες μάλιστα έχουν θεσμοθετηθεί στις ΗΠΑ για σωληναγωγούς υγρών καυσίμων.
Στα σημαντικά συμπεράσματα αυτής της εργασίας συγκαταλέγεται η αλλαγή συμπεριφοράς ενός αερίου ελαφρύτερου του αέρα κατά τη διαφυγή, όταν κατά την εκτόνωσή του από υψηλή πίεση σε ατμοσφαιρική μετατρέπεται σε αέριο βαρύτερο του αέρα. Άλλη χρήσιμη παρατήρηση που προκύπτει από την εργασία είναι η δυνατότητα πρόβλεψης του πιθανότερου σεναρίου ανάφλεξης του διαφυγόντος αερίου με την κατάλληλη μεθοδολογία, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν κατά τη διαφυγή.
Εξάλλου, η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε έδειξε ότι στην περίπτωση ανάπτυξης φλογοπίδακα, οι αυξημένες ταχύτητες αέρα επιδρούν κατασταλτικά στην επίδραση της θερμικής ακτινοβολίας, με αποτέλεσμα για μεγαλύτερες ταχύτητες αέρα να παρατηρούνται μικρότερες αποστάσεις ανεπιθύμητων επιπτώσεων και άρα μικρότερες αποστάσεις ασφαλείας. Αντίθετα, στην περίπτωση διασποράς, η ατμοσφαιρική διάχυση επηρεάζεται κυρίως από την ηλιακή ακτινοβολία, και μάλιστα για αυξημένη ηλιοφάνεια οι αποστάσεις ασφαλείας που υπολογίζονται είναι μικρότερες.
2. Στατιστικά στοιχεία
Στο παρελθόν έχουν συμβεί σοβαρά ατυχήματα σε αγωγούς, φυσικού αερίου με μεγάλες υλικές ζημιές, αλλά συχνά και με ανθρώπινα θύματα. Οι κύριες αιτίες, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν το έναυσμα για ένα τέτοιο ατύχημα είναι:
• Εξωτερικοί παράγοντες από άλλες δραστηριότητες.
• Διάβρωση.
• Διάρρηξη του μέσου μεταφοράς λόγω μηχανικής αστοχίας.
• Μετακίνηση του εδάφους (π.χ. καθίζηση).
Οι συχνότητες αστοχίας σωληναγωγών, όπως έχουν εκτιμηθεί από πρόσφατα
Ευρωπαϊκά δεδομένα, κυμαίνονται μεταξύ των τιμών 2.1×10-4 (για μικρές
διαμέτρους) και 7.7×10-4 (για σχετικά μεγάλες διαμέτρους) ανά χλμ. ανά χρόνο
που είναι σημαντικά μεγαλύτερες από τη πάγια αποδεκτή τιμή του 10-6 για
ατυχήματα μεγάλης έκτασης. Φυσικά, οι τιμές αυτές αυξάνονται δραματικά
αναγόμενες στο συνολικό μήκος αγωγών πολλών χιλιομέτρων.
Στατιστικά στοιχεία που αφορούν στην τελευταία εικοσαετία και αναφέρονται σε ατυχήματα που έχουν συμβεί σε σωληναγωγούς φυσικού αερίου, φανερώνουν αφενός μεν τις τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις τους, αφετέρου δε την αμείωτη συχνότητα με την οποία αυτά πραγματοποιούνται, παρά τα συνεχώς αυξημένα και τεχνολογικά προηγμένα μέτρα και συστήματα ασφάλειας που εφαρμόζονται στην πράξη.
3. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Οι αποστάσεις ασφαλείας που προσδιορίζονται στη συνέχεια έχουν την έννοια του προσδιορισμού της μέγιστης απόστασης δυσμενών επιπτώσεων μιας δεδομένης μορφής ατυχήματος. Προκειμένου να εντοπιστούν όλα τα πιθανά σενάρια ατυχημάτων στα οποία μπορεί να καταλήξει μια ανεπιθύμητη απελευθέρωση αερίου, εφαρμόστηκε η μέθοδος της Ανάλυσης Δέντρου Συμβάντων (Event Tree Analysis, ETA).
3.1 Εφαρμογή της μεθόδου
Η μέθοδος ΕΤΑ ξεκινά από ένα εναρκτήριο γεγονός (διαφυγή αερίου λόγω διαρροής ή πλήρους διάρρηξης) και καταλήγει σε ένα τελικό αποτέλεσμα ανάλογα με τις συνθήκες που θεωρείται ότι επικρατούν.
Οι παράγοντες οι οποίοι δύνανται να επηρεάσουν ουσιαστικά την εξέλιξη μιας ανεπιθύμητης διαφυγής καύσιμου αερίου, είναι η χρονική στιγμή της ανάφλεξης και ο περιορισμός του χώρου (ανοικτός ή κλειστός) όταν αυτή διενεργείται. Σε περιορισμένο (κλειστό) χώρο, οι ταχύτητες διάδοσης της φλόγας στην αναφλέξιμη ζώνη του καύσιμου νέφους αυξάνονται σημαντικά και είναι ικανές να ξεπεράσουν κατά πολύ την ταχύτητα του ήχου οδηγώντας σε έκρηξη περιορισμένου νέφους ατμών (detonation).
Σε ανοικτό χώρο, η φλόγα διαδίδεται στην αναφλέξιμη ζώνη του νέφους με ταχύτητα που για μίγματα υδρογονανθράκων δεν ξεπερνά τις μερικές δεκάδες μέτρα το δευτερόλεπτο με αμελητέες υπερπιέσεις. Επίσης, λόγω της μη τοξικότητας του φυσικού αερίου, οι κίνδυνοι περιορίζονται στα ενδεχόμενα ανάφλεξης αυτού. Εάν το νέφος του αερίου καυσίμου δεν αναφλεγεί, τότε το διαφυγόν αέριο διασπείρεται στην ατμόσφαιρα με ταυτόχρονο σχηματισμό νέφους που είναι αναφλέξιμο έως μια συγκεκριμένη απόσταση. Η απόσταση αυτή περιορίζεται μέχρι το σημείο όπου εκτείνεται το κατώτερο όριο αναφλεξιμότητάς του αερίου (ΚΟΑ). Η παρουσία μιας πηγής έναυσης εντός της απόστασης αυτής, θα προκαλέσει ανάφλεξη, η οποία θα καταλήξει, είτε σε απλή καύση (ταχυκαύση ή flash fire), είτε σε έκρηξη (Confined Vapor Cloud Explosion ή CVCE).
Η χρονική στιγμή στην οποία συμβαίνει η ανάφλεξη, αφορά στο κατά πόσο έχει αναμιχθεί επαρκώς το διαρρέον αέριο με τον ατμοσφαιρικό αέρα. Όταν η ανάφλεξη είναι άμεση, τότε εκτός από τον φλογοπίδακα (jet fire) που συνήθως δημιουργείται στο σημείο της διαρροής, ή την έκρηξη που μπορεί να συμβεί ανάλογα με τον περιορισμό, είναι πιθανό να δημιουργηθεί πυρόσφαιρα (fireball).
Η πυρόσφαιρα δημιουργείται όταν η εξωτερική στοιβάδα του νέφους, στην οποία η ανάμιξη του καύσιμου αερίου με τον αέρα έχει δημιουργήσει αναφλέξιμο μίγμα, αναφλέγεται και αρχίζει να καίγεται. Αρχικά, το μίγμα καυσίμου-αέρα στο εσωτερικό του νέφους είναι πολύ πλούσιο και δεν καίγεται. Η καύση όμως της εξωτερικής στοιβάδας θερμαίνει το υπόλοιπο νέφος το οποίο ανυψώνεται λόγω άνωσης, ενώ με την πλάγια ώθηση του ανέμου εκτελεί και οριζόντια κίνηση.
Εξαιτίας, όμως, της μετατόπισης το νέφος αναδεύεται με τον ατμοσφαιρικό αέρα και, ως αποτέλεσμα, νέες ποσότητες καυσίμου φθάνουν στα όρια αναφλεξιμότητας. Τελικά, σχηματίζεται μια πύρινη σφαίρα που είναι δυνατόν να ταξιδέψει σημαντικές αποστάσεις ενώ καίγεται. Όπως γίνεται κατανοητό, μια πυρόσφαιρα μπορεί να δημιουργηθεί μάλλον κατόπιν μαζικής έκλυσης, παρά στην περίπτωση μικρών διαρροών.
Για τον υπολογισμό των αποστάσεων ασφαλείας είναι σκόπιμο να εξετασθούν τα δυσμενέστερα σενάρια μεταξύ των τελικών αποτελεσμάτων που προέκυψαν από την Ανάλυση του Δέντρου Συμβάντων. Όπως αναφέρεται και στη βιβλιογραφία, είναι σκόπιμο να μελετώνται σε μεγαλύτερο βάθος το ενδεχόμενο φλογοπίδακα (άμεση ανάφλεξη) και το ενδεχόμενο διασποράς, έτσι ώστε να προσδιορίζεται η μέγιστη απόσταση του ΚΟΑ στην οποία θα μπορούσε να συμβεί καθυστερημένη ανάφλεξη. Στην πρώτη περίπτωση γίνεται χρήση του μοντέλου JET FLAME για τον υπολογισμό των αποστάσεων αποδεκτών τιμών έντασης θερμικής ακτινοβολίας, ενώ στη δεύτερη του μοντέλου SLAB για τον υπολογισμό της απόστασης την οποία θα διανύσει το νέφος, έως ότου επέλθει μείωση της συγκέντρωσής του κάτω από το κατώτερο όριο αναφλεξιμότητάς του.
3.2 Άγνωστες και ανεξάρτητες μεταβλητές
Το φυσικό αέριο αποτελείται στο μεγαλύτερο ποσοστό του από μεθάνιο (~98%) και γι’ αυτό στους υπολογισμούς θα μπορούσε να γίνει χρήση των θερμοδυναμικών ιδιοτήτων του μεθανίου. Υπάρχουν ωστόσο, ειδικά προγράμματα τα οποία έχουν την δυνατότητα να υπολογίζουν ιδιότητες μιγμάτων. Το μοντέλο CHETAH που χρησιμοποιήθηκε σε αυτήν την εργασία, παρέχει τη δυνατότητα υπολογισμού θερμοχημικών ιδιοτήτων μιγμάτων, όπως η θερμότητα καύσης (η οποία υπεισέρχεται στους υπολογισμούς των μοντέλων προσομοίωσης περιπτώσεων πυρκαγιάς) και το κατώτερο όριο αναφλεξιμότητας (το οποίο υπεισέρχεται στους υπολογισμούς των μοντέλων διασποράς), αρκεί να είναι γνωστή η αναλογία και η μοριακή δομή των συστατικών τους.
Εξάλλου, όπως υπολογίζεται για την περίπτωση διαρροής από αγωγό υψηλής πίεσης, το φυσικό αέριο κατά την έξοδό του από τον σωλήνα έχει πυκνότητα
σημαντικά μεγαλύτερη αυτής του αέρα (υπολογιζόμενη τιμή 1.75 kg/m3, έναντι
1,19 kg/m3 του αέρα σε συνήθεις συνθήκες), λόγω ψύξης κατά την εκτόνωσή του από 50 bar. Κατά συνέπεια, στον υπολογισμό της διασποράς του φυσικού αερίου μετά τη διαφυγή του από αγωγό υψηλής πίεσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι αυτό συμπεριφέρεται ως βαρύ και όχι ως ελαφρύ αέριο. Επιπροσθέτως, η διασπορά ενός αερίου εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις μετεωρολογικές συνθήκες οι οποίες επικρατούν την στιγμή της έκλυσης. Ειδικότερα, ο δυνατός άνεμος σε συνδυασμό με την ηλιακή ακτινοβολία συνεισφέρουν σημαντικά στην ατμοσφαιρική διασπορά οποιουδήποτε εκλυόμενου αερίου, ενώ ο έντονος στροβιλισμός των μορίων του αέρα με τα μόρια του αερίου είναι αυτός που οδηγεί στον ταχύ σχηματισμό εύφλεκτου μίγματος.
Παράλληλα, το σχήμα, το μέγεθος και άρα η ποσότητα της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας ενός φλογοπίδακα επηρεάζεται σημαντικά από την ταχύτητα του ανέμου. Έτσι, δημιουργείται η ανάγκη εξέτασης ξεχωριστών ατμοσφαιρικών συνθηκών, οι οποίες διαφοροποιούνται ικανοποιητικά στις κατηγορίες κατά Pasquill – Gifford. Τρεις διακριτές κατηγορίες εξετάζονται σε αυτή την εργασία: Α – ασταθείς συνθήκες λόγω έντονης ηλιακής ακτινοβολίας και χαμηλές ταχύτητες ανέμου (1-2 m/s), F – σταθερές συνθήκες (2-4 m/s) για ενδιάμεσες τιμές ταχύτητας ανέμου και έλλειψη ηλιακής ακτινοβολίας (νύχτα), και D – ουδέτερες συνθήκες λόγω δυνατών ανέμων (5-6 m/s) και μειωμένης ηλιακής ακτινοβολίας (συννεφιά). Φυσικά, η εσωτερική διάμετρος του σωληναγωγού και η εσωτερική του πίεση είναι εκείνα που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος της έκλυσης και άρα την έκταση του επακόλουθου ατυχήματος, οπότε χρειάζεται να συμπεριληφθούν στις ανεξάρτητες μεταβλητές.Πηγη: http://desmevsi.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου